มาตรฐานถูกถอนแล้ว ทำไมถึงเป็นปัญหาในสเปกงาน?
เมื่อ ASTM ถอนมาตรฐาน (Withdrawn) หมายความว่าคณะกรรมการหยุดทบทวนและหยุดรับรองเอกสารฉบับนั้นแล้ว แต่ ไม่ได้แปลว่าวิธีทดสอบนั้นผิดหรือใช้ไม่ได้ เอกสารยังซื้อได้ในสถานะ Historical และวิธีทดสอบยังเป็นวิธีเดียวกับที่ใช้กันทั่วโลก สิ่งที่เปลี่ยนคือ ASTM จะไม่ออกฉบับปรับปรุงใหม่ให้อีก จนกว่าจะมีการเสนอนำกลับมา (Reinstatement)
ปัญหาจริงจึงเกิดที่เอกสารสัญญา ไม่ใช่ที่หน้างาน หลังการถอนปี 2025 สเปกที่เขียนว่า “ทดสอบตาม ASTM D5882 ฉบับล่าสุด” จะกลายเป็นข้อความที่ชี้ไปยังเอกสารที่ไม่มีฉบับล่าสุดอีกต่อไป ทำให้ตีความได้หลายทางเวลาตรวจรับงาน และเป็นช่องให้เกิดข้อโต้แย้งระหว่างผู้ว่าจ้างกับผู้รับจ้าง
มาตรฐานที่ถูกถอนยังอ้างอิงได้ ถ้าระบุปีฉบับให้ชัด เช่น เขียนว่า “ASTM D5882-16” แทนคำว่า “ฉบับล่าสุด” เพราะการระบุปีทำให้ทั้งสองฝ่ายรู้ว่ากำลังพูดถึงเอกสารเล่มเดียวกัน
มาตรฐานทดสอบเสาเข็มแต่ละตัวมีสถานะอย่างไรในปี 2026?
← เลื่อนดูตารางทั้งหมด →
| มาตรฐาน | ใช้กับการทดสอบ | สถานะ (ก.ค. 2026) | ควรอ้างอิงอย่างไร |
|---|---|---|---|
| ASTM D4945-26 | High-Strain Dynamic Testing — PDA / Dynamic Load Test | ใช้งานอยู่ (ฉบับปี 2026) | อ้าง ASTM D4945-26 คู่กับ มยผ.1252-51 |
| ASTM D5882-16 | Low Strain Impact Integrity — Seismic Integrity Test | ถูกถอนในปี 2025 (อยู่ระหว่างขอคืนสถานะ) | ทดสอบตาม มยผ.1551-51 เป็นเกณฑ์หลัก โดยใช้วิธีตาม ASTM D5882-16 (ถอนปี 2025) |
| ASTM D6760-16 | Crosshole Sonic Logging (CSL) — ตรวจความสมบูรณ์เสาเข็มเจาะ | ถูกถอนในปี 2025 ยังไม่มีฉบับแทน | อ้างเป็น ASTM D6760-16 (ถอนปี 2025) ใช้ ACI PRC-228.2 เป็นเอกสารอ้างอิงวิธี และระบุเกณฑ์ยอมรับผลไว้ในสเปกโดยตรง |
| ASTM D7949-25 | Thermal Integrity Profiling — ตรวจความสมบูรณ์ด้วยความร้อน | ใช้งานอยู่ (คืนสถานะปี 2025 พร้อมเปลี่ยนชื่อเรื่อง) | อ้างฉบับ ASTM D7949-25 |
| ASTM D8381/D8381M-21 | Parallel Seismic — หาความยาวเสาเข็มที่มีโครงสร้างทับอยู่แล้ว | ใช้งานอยู่ | อ้าง ASTM D8381/D8381M-21 อย่าใช้ D5882 หรือ D7949 แทน |
| ASTM D1143/D1143M-20e1 | Static Axial Compressive Load — ทดสอบกำลังรับน้ำหนักแบบสถิต | ใช้งานอยู่ | อ้างคู่ มยผ.1251 พร้อมระบุขั้นตอน (Procedure) และเกณฑ์ยอมรับ |
| ASTM D3689/D3689M-25 | Static Axial Tensile Load — ทดสอบแรงถอน | ใช้งานอยู่ | อ้างเมื่อทดสอบเสาเข็มรับแรงดึง |
| ASTM D3966/D3966M-25 | Lateral Load — ทดสอบแรงด้านข้าง | ใช้งานอยู่ | อ้างเมื่อทดสอบเสาเข็มรับแรงด้านข้าง |
| ASTM D8169/D8169M-26 | Bi-Directional Static Load — ทดสอบแบบสองทิศทาง (O-Cell) | ใช้งานอยู่ (ฉบับปี 2026) | อ้างเมื่อใช้เซลล์กดในตัวเสาเข็มแทนการถ่วงน้ำหนักด้านบน |
สถานะข้างต้นตรวจสอบครั้งแรกเมื่อเดือนกรกฎาคม 2026 และทบทวนอีกครั้งเมื่อเดือนกันยายน 2026 มาตรฐานสามารถเปลี่ยนสถานะได้ตลอด ก่อนนำไปเขียนในเอกสารสัญญาหรือ TOR ควรยืนยันฉบับล่าสุดจากเว็บไซต์ ASTM อีกครั้งเสมอ
ภาพสามมิติด้านล่างรวมวิธีทดสอบเสาเข็มทั้งเจ็ดแบบไว้ในหน้างานเดียว แต่ละวิธีมีหมายเลขตรงกับกรอบขวาที่บอกมาตรฐานที่ควรอ้างและสถานะ ณ กันยายน 2026 เพื่อใช้ตรวจสเปกหรือ TOR ได้เร็ว
3 มาตรฐานที่เปลี่ยนสถานะ กระทบงานจริงอย่างไร?
ASTM D5882 — Seismic Integrity Test
D5882 เป็นมาตรฐานวิธีทดสอบความสมบูรณ์เสาเข็มด้วยคลื่นความเค้นระดับต่ำ (Low Strain) ซึ่งเป็นวิธีเดียวกับที่เรียกกันในไทยว่า Seismic Test มาตรฐานฉบับนี้ถูกถอนในปี 2025 และมีการเสนอเรื่องนำกลับมาใช้ใหม่อยู่ในกระบวนการของ ASTM
ในทางปฏิบัติ งานในไทยไม่ได้รับผลกระทบมากนัก เพราะเกณฑ์หลักที่ใช้อ้างอิงคือ มยผ.1551-51 ของกรมโยธาธิการและผังเมือง ซึ่งยังบังคับใช้ตามปกติ สิ่งที่ต้องแก้คือถ้อยคำในสเปกที่เขียนว่า “ASTM D5882 ฉบับล่าสุด” (ซึ่งไม่มีฉบับล่าสุดแล้วหลังถูกถอนปี 2025) ให้เปลี่ยนเป็นการระบุปีฉบับ และยก มยผ.1551-51 ขึ้นเป็นเกณฑ์หลัก
ASTM D6760 — Crosshole Sonic Logging (CSL)
D6760 ใช้กับการตรวจความสมบูรณ์ของเสาเข็มเจาะขนาดใหญ่ โดยส่งคลื่นเสียงระหว่างท่อที่ฝังไว้ในเสาเข็ม มาตรฐานนี้ถูกถอนในปี 2025 เช่นเดียวกับ D5882 และยังไม่มีฉบับใหม่มาแทน งานที่ต้องการเอกสารอ้างอิงวิธีจึงนิยมใช้รายงาน ACI PRC-228.2 ของสถาบันคอนกรีตอเมริกัน ซึ่งรวบรวมวิธีทดสอบแบบไม่ทำลายสำหรับคอนกรีตในโครงสร้าง ร่วมกับเกณฑ์ที่เขียนไว้ในสเปกโครงการ
ผลกระทบที่ต้องระวังคือ CSL เป็นการทดสอบที่ เกณฑ์การยอมรับผลมักอ้างอิงจากตัวมาตรฐานโดยตรง เช่น การจัดระดับคุณภาพจากเวลาเดินทางของคลื่นและพลังงานที่ลดลง เมื่อไม่มีฉบับปรับปรุงใหม่แล้ว สเปกควรระบุเกณฑ์ยอมรับเป็นตัวเลขไว้ในเอกสารโครงการเอง แทนการเขียนว่า “ให้เป็นไปตามมาตรฐาน” เพียงบรรทัดเดียว
ASTM D7949 — Thermal Integrity Profiling
D7949 ตรวจความสมบูรณ์ของเสาเข็มเจาะจากความร้อนที่เกิดขณะคอนกรีตก่อตัว ฉบับปี 2014 เคยอยู่ในสถานะถูกถอน ก่อนได้รับการคืนสถานะในปี 2025 เป็นฉบับ D7949-25 ที่ใช้งานอยู่ในปัจจุบัน โดยเปลี่ยนชื่อเป็น Standard Test Methods for Integrity Testing of Concrete Deep Foundations by Thermal Methods และครอบคลุมวิธีวัด 3 แบบ คือ การหย่อนหัววัดลงในท่อที่ฝังไว้ (Method A) การฝังเซนเซอร์ติดกับโครงเหล็ก (Method B) และการใช้สายไฟเบอร์ออปติกฝังในตัวเสาเข็ม (Method C)
Parallel Seismic ใช้หาความยาวเสาเข็มของโครงสร้างที่สร้างเสร็จแล้ว โดยเจาะหลุมข้างเสาเข็มและหย่อนหัววัดลงไป มาตรฐานที่ตรงกับวิธีนี้คือ ASTM D8381 ไม่ใช่ D7949 หรือ D5882 การอ้างผิดตัวทำให้ขอบเขตงานในสัญญาไม่ตรงกับสิ่งที่ทดสอบจริง
เขียนสเปกอย่างไรเมื่อมาตรฐานถูกถอน? 3 หลักที่ใช้ได้จริง
เมื่อมาตรฐานที่เคยอ้างถูกถอน สเปกที่ดีต้องยังบอกได้ว่า “ทดสอบด้วยวิธีไหน” และ “ผลแบบไหนถือว่าผ่าน” โดยไม่ต้องพึ่งเอกสารที่ไม่มีการปรับปรุงแล้ว ทำได้ตาม 3 หลักนี้
- ระบุปีฉบับเสมอ อย่าเขียนว่า “ฉบับล่าสุด” — เขียน “ASTM D5882-16 (ถอนปี 2025)” แทน “ASTM D5882 ฉบับล่าสุด” เพื่อให้ทั้งสองฝ่ายอ้างเอกสารเล่มเดียวกัน และเพิ่มวงเล็บระบุว่าเป็นฉบับที่ถูกถอนเพื่อความโปร่งใส
- ยก มยผ. ขึ้นเป็นกระดูกสันหลังของสเปก — งานในไทยอ้าง มยผ.1252-51 สำหรับ Dynamic Load Test และ มยผ.1551-51 สำหรับ Seismic Integrity Test ได้โดยตรง แล้วใช้ ASTM เป็นเอกสารประกอบด้านวิธีการ
- เขียนเกณฑ์ยอมรับเป็นตัวเลขในสเปก — เช่น จำนวนต้นที่ต้องทดสอบ ระดับคุณภาพที่ยอมรับได้ และแนวทางเมื่อผลไม่ผ่าน การเขียนเกณฑ์ไว้เองทำให้สเปกยังใช้ได้แม้มาตรฐานอ้างอิงจะเปลี่ยนสถานะในอนาคต
มยผ. กับ ASTM ต้องอ้างทั้งคู่ไหม?
แนวทางที่ปลอดภัยที่สุดสำหรับงานในประเทศไทยคืออ้างทั้งคู่ โดยให้ มยผ. เป็นเกณฑ์บังคับและ ASTM เป็นวิธีการ เพราะ มยผ. ออกโดยกรมโยธาธิการและผังเมือง ซึ่งเป็นเอกสารที่หน่วยงานที่เกี่ยวข้องในไทยคุ้นเคยและใช้ตรวจรับงานจริง ส่วน ASTM ให้รายละเอียดเชิงเทคนิคของอุปกรณ์และการเก็บข้อมูลที่ละเอียดกว่า
ในทางกลับกัน ถ้าอ้างเฉพาะ ASTM แล้วมาตรฐานตัวนั้นถูกถอน สเปกจะเหลือแค่ชื่อเอกสารที่ไม่มีเจ้าภาพดูแลต่อ ซึ่งเป็นความเสี่ยงที่เลี่ยงได้ง่ายมากด้วยการเพิ่มบรรทัด มยผ. เข้าไป
สรุป: แก้ถ้อยคำในสเปก ไม่ใช่วิธีทดสอบ
ในปี 2026 มาตรฐาน ASTM ที่เกี่ยวกับการทดสอบเสาเข็มมีการเปลี่ยนแปลง 3 จุดสำคัญ คือ D5882 และ D6760 ถูกถอนในปี 2025 ส่วน D7949 ออกฉบับใหม่เป็น D7949-25 ขณะที่ D4945-26, D1143/D1143M-20e1, D3689/D3689M-25, D3966/D3966M-25, D8169/D8169M-26 และ D8381/D8381M-21 ยังใช้งานอยู่ (อ่านเปรียบเทียบมาตรฐานเพิ่มเติมในเทียบมาตรฐาน ASTM ทดสอบเสาเข็ม และมาตรฐาน มยผ. งานทดสอบเสาเข็ม)
สิ่งที่ต้องแก้คือถ้อยคำในสเปก ไม่ใช่วิธีทดสอบ ให้ระบุปีฉบับแทนคำว่าฉบับล่าสุด ยึด มยผ.1252-51 และ มยผ.1551-51 เป็นเกณฑ์หลักสำหรับงานในไทย และเขียนเกณฑ์ยอมรับผลเป็นตัวเลขไว้ในเอกสารโครงการเอง หากต้องการให้ทีมวิศวกรช่วยตรวจทานถ้อยคำมาตรฐานในสเปกหรือ TOR ของโครงการ ปรึกษา SPN ได้โดยตรง