ASTM คืออะไร ทำไมรายงานเจาะดินต้องอ้างอิง?
ASTM คือมาตรฐานวิธีทดสอบที่จัดทำโดย ASTM International (American Society for Testing and Materials) องค์กรมาตรฐานจากสหรัฐอเมริกาที่วิศวกรปฐพีทั่วโลกใช้อ้างอิงมากที่สุด การทดสอบตาม ASTM ทำให้ผลทดสอบ เปรียบเทียบได้ ไม่ว่าจะทำโดยบริษัทไหน ประเทศไหน เพราะทุกขั้นตอน — ขนาดอุปกรณ์ น้ำหนักค้อน ความเร็วกด อุณหภูมิอบ — ถูกกำหนดไว้เหมือนกันหมด
ในประเทศไทย วิธีการทดสอบดินและเสาเข็มยึดตาม ASTM เป็นหลัก ส่วนเกณฑ์การออกแบบและข้อกำหนดทางกฎหมายใช้มาตรฐานไทย เช่น มยผ. (ออกโดยกรมโยธาธิการและผังเมือง) และมาตรฐาน วสท. ทั้งสองระบบใช้คู่กัน ไม่ได้แทนกัน
ในรายงานเจาะดินที่มีคุณภาพต้องระบุ ASTM ที่ใช้ทุกการทดสอบ เพื่อให้ผู้อ่านมั่นใจว่าผลการทดสอบทำตามมาตรฐานสากล และสามารถใช้อ้างอิงในการออกแบบฐานรากได้
มาตรฐาน ASTM ภาคสนาม (Field Test) มีตัวไหนบ้าง?
มาตรฐานภาคสนามครอบคลุมตั้งแต่การเจาะ เก็บตัวอย่าง ไปจนถึงการทดสอบคุณสมบัติดินในที่ (In-situ Test) ตารางนี้สรุปมาตรฐานที่ใช้จริงในงานเจาะสำรวจดินในไทย ทั้งนี้งานเจาะสำรวจดินไม่มี มยผ. เฉพาะเรื่อง จึงอ้างอิงวิธีตาม ASTM (D1586, D1587, D2113) และแนวทาง วสท. เป็นหลัก
← เลื่อนดูตารางทั้งหมด →
| ASTM | การทดสอบ | ได้ค่า/ผลลัพธ์ | เหมาะกับงาน |
|---|---|---|---|
| D1586 ⭐ | Standard Penetration Test (SPT) — ตอกกระบอกผ่าซีกด้วยค้อน 63.5 kg ตกจาก 76 cm | ค่า N-Value (จำนวนครั้งตอกช่วง 30 cm หลัง จากระยะตอกรวม 45 cm) + ตัวอย่างดิน | งานเจาะดินแทบทุกโครงการ ใช้บ่อยที่สุดในไทย (วิธีแปลค่า N-Value) |
| D1452 | เจาะดินด้วยสว่าน (Auger Boring) | ตัวอย่างดินแบบ Disturbed | สำรวจเบื้องต้น ความลึกไม่มาก |
| D1587 | เก็บตัวอย่างด้วยท่อผนังบาง (Shelby Tube) | ตัวอย่างดินเหนียวแบบ Undisturbed | เก็บดินเหนียวอ่อนส่งทดสอบ Lab (Consolidation, Triaxial) |
| D2113 | เจาะเก็บแท่งหิน (Rock Coring) | แท่งหิน, ค่า RQD, % Recovery | โครงการบนเขา เขื่อน เสาเข็ม Rock Socket |
| D5778 (ไฟฟ้า) / D3441 (กล) | Cone Penetration Test (CPT) — กดหัวกรวยลงดิน 2 cm/วินาที | qc, fs, u ต่อเนื่องตลอดความลึก | ดินอ่อนกรุงเทพฯ งานที่ต้องการข้อมูลต่อเนื่อง |
| D2573 | Field Vane Shear Test (FVST) | Undrained Shear Strength (Su) ในที่ | ดินเหนียวอ่อนมากที่เก็บตัวอย่างยาก |
| D1195 / D1196 | Plate Bearing Test (แบบซ้ำรอบ / รอบเดียว) | ความสัมพันธ์แรงกด–การทรุดตัวของดินใต้แผ่นเหล็ก | ตรวจกำลังรับน้ำหนักดินถม ลานจอด พื้นโรงงาน (รายละเอียด Plate Bearing Test) |
| D1556 | Field Density — Sand Cone | ความหนาแน่นดินถมในสนาม (% Compaction) | ตรวจ QC งานบดอัด (ขั้นตอน Field Density Test) |
| D6938 | Field Density — Nuclear Gauge | ความหนาแน่น + ความชื้น อ่านค่าเร็ว | งานถนนที่ต้องตรวจหลายจุดต่อวัน |
| D6951 | Dynamic Cone Penetrometer (DCP) | ดัชนีการจม (mm/ครั้ง) เทียบเป็น CBR | ตรวจชั้นดินถมตื้น งานถนน (DCP vs KPT vs SPT) |
| D7400 | Downhole Seismic Test | ความเร็วคลื่น Vs/Vp ของชั้นดิน | งานออกแบบรับแผ่นดินไหว (Site Class) |
ภาพด้านล่างเรียงมาตรฐานทั้งหมดตามเส้นทางจริงของตัวอย่างดิน ตั้งแต่หลุมเจาะและการทดสอบในสนาม ไปจนถึงห้องปฏิบัติการ จะเห็นว่าตัวอย่างแต่ละแบบเหมาะกับการทดสอบคนละกลุ่ม
มาตรฐาน ASTM ในห้องปฏิบัติการ (Lab Test) มีตัวไหนบ้าง?
การทดสอบใน Lab แบ่งเป็น 3 กลุ่มหลัก คือ Index Properties (คุณสมบัติพื้นฐาน), Strength (กำลังรับแรงเฉือน) และ Consolidation/Compaction (การยุบอัดตัวและการบดอัด) อ่านขั้นตอนการทดสอบแต่ละตัวแบบละเอียดได้ที่ การทดสอบดินในห้องปฏิบัติการมีอะไรบ้าง
กลุ่มที่ 1: Index Properties — คุณสมบัติพื้นฐานของดิน
← เลื่อนดูตารางทั้งหมด →
| ASTM | การทดสอบ | ได้ค่า | ใช้ทำอะไร |
|---|---|---|---|
| D2216 | Water Content — อบดินที่ 110°C | % ความชื้นในดิน (w) | ค่าพื้นฐานที่ใช้คำนวณแทบทุกการทดสอบ |
| D7263 | Unit Weight (Bulk Density) | หน่วยน้ำหนักดิน (kN/m³, t/m³) | คำนวณหน่วยแรงกดทับในชั้นดิน |
| D4318 | Atterberg Limits | LL, PL, PI (PI = LL − PL) | จำแนกดินเหนียว บอกความไวต่อน้ำ |
| D6913 | Sieve Analysis — ร่อนตะแกรง | การกระจายขนาดเม็ดดินหยาบ (> 0.075 mm) | จำแนกทราย–กรวด |
| D7928 | Hydrometer — การตกตะกอน | การกระจายขนาดเม็ดดินละเอียด (Silt/Clay) | จำแนกดินเม็ดละเอียด |
| D854 | Specific Gravity | Gs (ทราย ≈ 2.65, ดินเหนียว ≈ 2.70–2.80) | คำนวณ Void Ratio และความหนาแน่น |
| D2487 | Soil Classification (USCS) | สัญลักษณ์จำแนกดิน เช่น CH, CL, SM, SP | สื่อสารชนิดดินใน Boring Log (วิธีอ่าน Boring Log) |
กลุ่มที่ 2: Strength Tests — กำลังรับแรงเฉือนของดิน
การเลือกวิธีทดสอบกำลังขึ้นกับชนิดดินและลักษณะงาน ตารางนี้เทียบทั้ง 4 วิธีให้เห็นความต่างในครั้งเดียว
← เลื่อนดูตารางทั้งหมด →
| การทดสอบ | ASTM | ได้ค่า | เหมาะกับ | จุดเด่น/ข้อจำกัด |
|---|---|---|---|---|
| Unconfined Compression (UC) | D2166 | qu → Su = qu/2 | ดินเหนียว | เร็ว ประหยัด แต่ไม่มีแรงดันรอบตัวอย่าง |
| Direct Shear | D3080 | c′, φ′ | ทราย ดินเม็ดหยาบ | ง่าย เร็ว แต่บังคับระนาบเฉือน |
| Triaxial UU | D2850 | Su (ไม่ระบายน้ำ) | ดินเหนียวอิ่มน้ำ | จำลองการรับแรงระยะสั้น (ช่วงก่อสร้าง) |
| Triaxial CU | D4767 | c′, φ′ + Su (วัด Pore Pressure) | งานขั้นสูง Slope Stability | ข้อมูลครบที่สุด แต่ใช้เวลาและค่าใช้จ่ายสูงกว่า |
กลุ่มที่ 3: Consolidation และ Compaction — การทรุดตัวและการบดอัด
← เลื่อนดูตารางทั้งหมด →
| ASTM | การทดสอบ | ได้ค่า | ใช้ทำอะไร |
|---|---|---|---|
| D2435 | One-Dimensional Consolidation (Oedometer) | Cc, Cv, Pc′ | ทำนายขนาดและระยะเวลาการทรุดตัวของฐานรากบนดินอ่อน — สำคัญมากสำหรับชั้นดินเหนียวอ่อนกรุงเทพฯ |
| D698 | Standard Proctor — ค้อน 2.5 kg ตก 30.5 cm | Maximum Dry Density + Optimum Moisture Content | กำหนดเกณฑ์บดอัดดินถมทั่วไป |
| D1557 | Modified Proctor — ค้อน 4.54 kg ตก 45.7 cm | MDD + OMC (พลังงานสูงกว่า D698 ~4.5 เท่า) | งานถนน สนามบิน ที่ต้องการความแน่นสูง |
| D1883 | California Bearing Ratio (CBR) | ค่า CBR (%) | ออกแบบความหนาโครงสร้างชั้นทาง |
มาตรฐาน ASTM ทดสอบเสาเข็ม ใช้ตัวไหนคู่กับ มยผ. อะไร?
งานทดสอบเสาเข็มในไทยอ้างอิงวิธีทดสอบตาม ASTM ควบคู่กับ มยผ. ซึ่งออกโดยกรมโยธาธิการและผังเมือง ตารางนี้จับคู่ให้เห็นชัด (เจาะลึกการเลือกวิธีทดสอบได้ที่ ทดสอบเสาเข็มมีกี่แบบ และ เปรียบเทียบ ASTM D5882, D4945, D1143)
← เลื่อนดูตารางทั้งหมด →
| ASTM | การทดสอบ | มาตรฐานไทยที่ใช้คู่กัน | ใช้เมื่อไหร่ |
|---|---|---|---|
| D4945-26 | Dynamic Load Test (PDA) | มยผ.1252-51 | พิสูจน์กำลังรับน้ำหนักเสาเข็ม เร็ว ประหยัดกว่า Static |
| D5882-16 | Seismic Integrity Test (Low Strain) — ASTM ถอนมาตรฐานปี 2025 อ้างอิงแบบระบุปีได้ โดยยึด มยผ.1551-51 เป็นหลัก | มยผ.1551-51 | ตรวจความสมบูรณ์เสาเข็ม ทดสอบได้ทุกต้น |
| D1143/D1143M-20e1 | Static Load Test (แรงอัด) | มยผ. 1251 (อ้างผ่าน มยผ.1106-64 ข้อ 6.1) | วิธีอ้างอิงที่แม่นยำที่สุด โครงการใหญ่ |
| D3689/D3689M-25 | Static Load Test (แรงดึงถอน) | — | เสาเข็มรับแรงถอน เช่น ฐานรากรับแรงลม |
| D3966/D3966M-25 | Lateral Load Test (แรงด้านข้าง) | — | เสาเข็มรับแรงด้านข้าง เช่น กำแพงกันดิน ท่าเรือ |
| D6760-16 | Cross-Hole Sonic Logging (CSL) — ASTM ถอนมาตรฐานปี 2025 อ้างอิงแบบระบุปี | ใช้ ACI PRC-228.2 เป็นเอกสารอ้างอิงวิธี | ตรวจเนื้อคอนกรีตเสาเข็มเจาะขนาดใหญ่ |
| D8381/D8381M-21 | Parallel Seismic Test | — | หาความยาวเสาเข็มเดิมของอาคารที่ไม่มีแบบ |
มาตรฐานคู่ไหนที่สับสนบ่อย? เทียบให้ชัดในตารางเดียว
คำถามที่วิศวกรหน้างานและผู้รับเหมาถามบ่อยที่สุด คือมาตรฐานที่ชื่อคล้ายกันหรือใช้แทนกัน 3 คู่นี้
ASTM D698 vs D1557 — Standard vs Modified Proctor
← เลื่อนดูตารางทั้งหมด →
| หัวข้อ | D698 (Standard) | D1557 (Modified) |
|---|---|---|
| น้ำหนักค้อน | 2.5 kg | 4.54 kg |
| ระยะตก | 30.5 cm | 45.7 cm |
| พลังงานบดอัด | ~600 kN·m/m³ | ~2,700 kN·m/m³ (สูงกว่า ~4.5 เท่า) |
| เหมาะกับงาน | ดินถมทั่วไป งานอาคาร | ถนน สนามบิน งานที่ต้องการความแน่นสูง |
ข้อควรระวัง: ค่า % Compaction ที่ระบุในสเปกต้องรู้ว่าอ้างอิง Proctor แบบไหน — 95% ของ D698 ไม่เท่ากับ 95% ของ D1557
ASTM D1586 (SPT) vs D5778 (CPT) — เลือกแบบไหน?
← เลื่อนดูตารางทั้งหมด →
| หัวข้อ | SPT (D1586) | CPT (D5778) |
|---|---|---|
| หลักการ | ตอกกระบอกเก็บตัวอย่างด้วยค้อน | กดหัวกรวยด้วยความเร็วคงที่ 2 cm/วินาที |
| ได้ค่า | N-Value ทุก ~1.5 m + ตัวอย่างดิน | qc, fs, u ต่อเนื่องทุกความลึก |
| ตัวอย่างดินไปทดสอบ Lab | ได้ | ไม่ได้ |
| ความนิยมในไทย | สูงที่สุด ใช้แทบทุกโครงการ | เฉพาะงาน เช่น ดินอ่อนมาก งานถมทะเล |
ASTM D422 ถูกถอนแล้ว — ใช้อะไรแทน?
ASTM D422 (Grain Size Analysis ฉบับเดิม) ถูกถอน (Withdrawn) ตั้งแต่ปี 2016 โดยแยกเป็น 2 มาตรฐานใหม่ คือ D6913 (Sieve Analysis) และ D7928 (Hydrometer) เช่นเดียวกับ D1194 (Plate Bearing ฉบับเดิม) ที่ปัจจุบันใช้ D1195/D1196 แทน — ข้อกำหนดงาน (Spec) หลายฉบับยังอ้างเลขเดิมอยู่ รายงานที่อัปเดตควรระบุเลขมาตรฐานปัจจุบัน
← เลื่อนดูตารางทั้งหมด →
| มาตรฐานเดิม (ถูกถอนแล้ว) | ใช้แทนด้วย |
|---|---|
| D422 (ถอนปี 2016) — Grain Size Analysis | D6913 (Sieve) + D7928 (Hydrometer) |
| D1194 (ถอนปี 2003) — Plate Bearing Test | D1195 (ซ้ำรอบ) / D1196 (รอบเดียว) |
ASTM ใช้คู่กับมาตรฐานไทยและมาตรฐานสากลอื่นยังไง?
มาตรฐานแต่ละระบบมีบทบาทต่างกัน — ASTM กำหนด "วิธีทดสอบ" ส่วนมาตรฐานไทยกำหนด "เกณฑ์และข้อกำหนด" การใช้งานจริงจึงอ้างอิงร่วมกันเสมอ
← เลื่อนดูตารางทั้งหมด →
| มาตรฐาน | ออกโดย | บทบาทในงานเจาะดิน/ทดสอบ |
|---|---|---|
| ASTM | ASTM International (สหรัฐฯ) | วิธีการทดสอบทั้งสนามและ Lab — ใช้เป็นหลักในไทย |
| มยผ. | กรมโยธาธิการและผังเมือง | เกณฑ์ทดสอบ เช่น Dynamic Load Test: มยผ.1252-51 · ความสมบูรณ์เสาเข็ม: มยผ.1551-51 · Plate Bearing: มยผ.1253-62 |
| วสท. | วิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย | มาตรฐานงานเสาเข็มและฐานราก (ตรวจสอบฉบับล่าสุดกับ วสท. ก่อนอ้างอิง) |
| Eurocode 7 | สหภาพยุโรป | การออกแบบธรณีเทคนิค โครงการสากล |
| BS 5930 | อังกฤษ | แนวทาง Site Investigation |
เลขท้ายมาตรฐาน ASTM อย่าง -20e1 หรือ (2024) หมายถึงอะไร?
เลขมาตรฐาน ASTM เต็มรูปแบบบอกทั้งฉบับและปีที่ใช้ เช่น ASTM D1143/D1143M-20e1 อ่านได้ดังนี้
- D1143 — เลขประจำมาตรฐาน (Static Load Test ของเสาเข็ม)
- /D1143M — มีฉบับหน่วย SI (เมตริก) รวมอยู่ในเล่มเดียวกัน
- -20 — ปีที่ออกหรือแก้ไขเนื้อหาครั้งล่าสุด คือปี 2020
- e1 — มีการแก้ไขเชิงบรรณาธิการ (Editorial Change) ครั้งที่ 1 หลังปีนั้น โดยไม่เปลี่ยนวิธีทดสอบ
- (2024) เช่นใน D5092/D5092M-16(2024) — ปีที่คณะกรรมการยืนยันซ้ำ (Reapproved) ว่ายังใช้ได้โดยไม่แก้เนื้อหา
มาตรฐานที่ถูกถอน (Withdrawn) ไม่มีฉบับปัจจุบันให้อ้าง เช่น D422 (ถอนปี 2016) และ D1194 (ถอนปี 2003) ส่วนมาตรฐานความสมบูรณ์เสาเข็ม D5882 และ D6760 ถูกถอนปี 2025 จึงควรอ้างแบบระบุปีคู่กับ มยผ.1551-51 หรือ ACI PRC-228.2 ดูสถานะล่าสุดของมาตรฐานทดสอบเสาเข็มได้ที่ มาตรฐานทดสอบเสาเข็มอัปเดต 2026
แบบจำลอง 3 มิติด้านล่างรวมภาพหน้างานจริงว่าการทดสอบแต่ละจุดใช้ ASTM ตัวไหน พร้อมกรอบสรุปวิธีอ่านเลขมาตรฐานและรายการที่ถูกถอน
เช็คยังไงว่ารายงานเจาะดินทำตาม ASTM จริง?
ก่อนรับรายงานหรือเลือกบริษัทเจาะดิน ตรวจ 4 ข้อนี้:
- ✅ รายงานระบุเลข ASTM กำกับทุกการทดสอบ และเป็นเลขปัจจุบัน (เช่น D6913/D7928 ไม่ใช่ D422)
- ✅ อุปกรณ์มี Calibration Certificate ที่ยังไม่หมดอายุ
- ✅ บุคลากร Lab ผ่านการฝึกอบรมวิธีทดสอบตามมาตรฐาน
- ✅ รายงานลงนามรับรอง โดยวิศวกรโยธาที่มีใบอนุญาต (กว.) สภาวิศวกร พร้อมเลขทะเบียน
สรุป: รายงานเจาะดินที่ดีต้องอ้าง ASTM อย่างไร
มาตรฐาน ASTM คือภาษากลางของงานเจาะสำรวจดิน — รายงานที่ระบุเลข ASTM ครบทุกการทดสอบ เชื่อถือได้และตรวจสอบย้อนกลับได้ มาตรฐานที่พบบ่อยที่สุดคือ D1586 (SPT), D2216 (Water Content), D4318 (Atterberg Limits) และ D2435 (Consolidation) ส่วนงานเสาเข็ม Dynamic Load Test ใช้ D4945-26 คู่ มยผ.1252-51 และ Seismic Integrity Test ยึด มยผ.1551-51 เป็นหลัก (คู่ ASTM D5882-16 แบบระบุปี — ASTM ถอนปี 2025)
SPN Soil Engineering ทดสอบทั้งสนามและห้องปฏิบัติการ ตามมาตรฐาน ASTM ครบถ้วน รายงานทุกฉบับระบุ ASTM ที่ใช้ ลงนามรับรองโดยวิศวกรโยธาที่มีใบอนุญาต (กว.) สภาวิศวกร ใช้ยื่นขออนุญาตก่อสร้างได้ ดูรายละเอียดบริการเจาะสำรวจและทดสอบดิน เช็คงบประมาณที่ราคาเจาะดินบ้านปี 2026 หรือโทร 064-746-9601 เพื่อปรึกษาโครงการของคุณ