ทดสอบเสาเข็ม มีกี่แบบ? รวมทุกวิธี Seismic · PDA · Static

ทำไมต้องทดสอบเสาเข็ม?

ต้องทดสอบเพื่อยืนยันสองเรื่องหลัก คือ กำลังรับน้ำหนัก (Capacity) ว่ารับได้จริงตามที่ออกแบบ และ ความสมบูรณ์ (Integrity) ว่าเสาเข็มไม่มีข้อบกพร่องภายใน เสาเข็มอยู่ใต้ดินและมองไม่เห็นหลังก่อสร้าง หากรับน้ำหนักไม่ได้ตามแบบ มีรอยแตก คอนกรีตแยกตัว หรือความยาวไม่ครบ อาจทำให้อาคารทรุดตัวในภายหลัง

วิธีทดสอบแต่ละแบบตอบคำถามต่างกัน บทความนี้สรุปทุกวิธีไว้ในที่เดียว พร้อมลิงก์ไปบทความเฉพาะของแต่ละวิธี ส่วนข้อกำหนดตามกฎหมาย อ่านสรุปได้ที่ การทดสอบเสาเข็มตามกฎกระทรวงฐานราก พ.ศ. 2566

ทดสอบเสาเข็มมีกี่แบบ?

ทดสอบเสาเข็มมี 3 วิธีหลัก แบ่งตามสิ่งที่วัดและระดับแรงที่ใช้กับเสาเข็ม และมีวิธีเสริม 2 วิธีสำหรับตรวจเนื้อคอนกรีตของเสาเข็มเจาะ:

• Seismic Integrity Test (Low Strain) — ใช้ค้อนมือเคาะเบา ๆ ที่หัวเสาเข็ม ตรวจ "ความสมบูรณ์" และความยาว แรงกระแทกต่ำ ราคาประหยัด ทดสอบได้เร็วและจำนวนมาก
• Dynamic Load Test (PDA, High Strain) — ใช้ตุ้มน้ำหนักกระแทกแรงสูง วัดคลื่นความเค้นเพื่อประเมิน "กำลังรับน้ำหนัก" ทดสอบได้หลายต้นต่อวัน
• Static Load Test — ใช้น้ำหนักจริงกดเสาเข็มโดยตรง จึงใช้เป็นค่าอ้างอิงของกำลังรับน้ำหนัก แต่ช้าและมีต้นทุนสูง จึงมักเลือกทดสอบเพียงบางต้น
• วิธีเสริมสำหรับเสาเข็มเจาะ — Cross Hole Sonic Logging (CSL) ส่งคลื่นเสียงระหว่างท่อที่ฝังไว้ในเสาเข็ม เพื่อตรวจความสมบูรณ์ของเสาเข็มเจาะขนาดใหญ่ และ Coring Test เจาะเก็บแท่งคอนกรีตจากตัวเสาเข็มขึ้นมาตรวจคุณภาพ

ภาพด้านล่างรวมทุกวิธีไว้ในแผนที่เดียว การ์ดสามใบบนเรียงจากแรงต่ำไปแรงสูง บอกว่าแต่ละวิธีวัดอะไร เร็วแค่ไหน และอ้างอิงมาตรฐานใด แถบล่างช่วยเลือกวิธีจากคำถามที่ต้องการคำตอบ

← เลื่อนดูภาพทั้งหมด →

1) Seismic Integrity Test (Low Strain) ตรวจอะไรได้บ้าง?

Seismic Test หรือ Low Strain Integrity Test ตรวจความสมบูรณ์และความยาวของเสาเข็ม แต่ไม่ได้วัดกำลังรับน้ำหนัก วิธีคือติดหัววัดความเร่งบนหัวเสาเข็ม ใช้ค้อนมือเคาะเบา ๆ แล้ววัดคลื่นที่สะท้อนกลับ เพื่อดูว่ามีรอยแตก การลดหน้าตัด หรือความยาวผิดปกติหรือไม่

จุดเด่นคือเร็ว ราคาประหยัด และทดสอบได้จำนวนมาก จึงนิยมใช้ตรวจเสาเข็มทั้งโครงการ มาตรฐานหลักคือ มยผ.1551-51 ส่วน ASTM D5882-16 ถูก ASTM ถอนสถานะเมื่อปี 2025

ข้อจำกัดคือ Seismic Test ไม่ประเมินกำลังรับน้ำหนัก บอกได้เพียงว่าเสาเข็มสมบูรณ์หรือไม่และยาวประมาณเท่าใด อ่านรายละเอียดวิธีการและการแปลผลได้ที่บทความ Seismic Test ทดสอบความสมบูรณ์เสาเข็ม (Low Strain)

2) Dynamic Load Test (PDA) วัดกำลังรับน้ำหนักอย่างไร?

Dynamic Load Test หรือ PDA Test (ตั้งชื่อตามเครื่อง Pile Driving Analyzer) ประเมินกำลังรับน้ำหนักจากคลื่นความเค้นที่เกิดขึ้นเมื่อตุ้มน้ำหนักกระแทกหัวเสาเข็มด้วยแรงสูง (High Strain) หัววัดแรง (Strain Gauge) และหัววัดความเร่ง (Accelerometer) ติดเป็นคู่ที่ด้านตรงข้ามของเสาเข็มใต้หัวเสาเข็ม เพื่อบันทึกแรงและความเร็วของคลื่น

การทดสอบครั้งเดียวประเมินได้ทั้งกำลังรับน้ำหนัก ความสมบูรณ์ และหน่วยแรงในเสาเข็มขณะกระแทก จุดเด่นคือรวดเร็วและประหยัดกว่า Static Load Test มาก ทดสอบได้หลายต้นต่อวัน อ้างอิงมาตรฐาน ASTM D4945 และ มยผ.1252-51

ผลจากสนามนำไปวิเคราะห์ต่อด้วยวิธีจับคู่สัญญาณ (CAPWAP) เพื่อประเมินกำลังรับน้ำหนักสถิต และแยกแรงเสียดทานผิวกับแรงต้านที่ปลายเสาเข็ม อ่านหลักการเต็มได้ที่ Dynamic Load Test (PDA Test) และวิธีอ่านค่าผลลัพธ์ที่ การแปลผล PDA Test

3) Static Load Test ทำไมใช้เป็นค่าอ้างอิง?

Static Load Test ใช้เป็นค่าอ้างอิงเพราะวัดกำลังรับน้ำหนักจากน้ำหนักจริงโดยตรง ไม่ต้องคำนวณย้อนกลับจากคลื่น วิธีคือค่อย ๆ เพิ่มน้ำหนักกดลงบนหัวเสาเข็มเป็นขั้น ด้วยแม่แรงไฮดรอลิกที่ดันกับน้ำหนักถ่วงหรือระบบค้ำยัน แล้ววัดการทรุดตัวที่สอดคล้องกัน จากนั้นแปลผลด้วยเกณฑ์ เช่น Davisson Method

มาตรฐานอ้างอิงคือ ASTM D1143 และ มยผ. 1251 ข้อแลกเปลี่ยนคือใช้เวลานาน ต้องเตรียมระบบค้ำยันหรือน้ำหนักถ่วง และมีต้นทุนสูง จึงมักเลือกทดสอบเพียงบางต้นในโครงการ

อ่านวิธีการและการเตรียมงานได้ที่ Static Pile Load Test การทดสอบกำลังเสาเข็มแบบสถิต

Seismic, Dynamic (PDA) และ Static ต่างกันอย่างไร?

สามวิธีนี้ต่างกันที่สิ่งที่วัด ระดับแรงที่ใช้ ความเร็ว และความแม่นยำของค่ากำลัง Seismic ตอบเรื่องความสมบูรณ์ ส่วน PDA และ Static ตอบเรื่องกำลังรับน้ำหนัก สรุปในตารางเดียว:

เลือกวิธีทดสอบเสาเข็มแบบไหนดี?

เลือกจากคำถามที่ต้องการคำตอบ และในทางปฏิบัติมักใช้หลายวิธีร่วมกัน:

• ต้องการ ตรวจความสมบูรณ์ของเสาเข็มจำนวนมาก → เริ่มด้วย Seismic Test เพราะเร็วและประหยัด
• ต้องการ ยืนยันกำลังรับน้ำหนัก ในหลายต้น → ใช้ Dynamic Load Test (PDA)
• ต้องการ ค่าอ้างอิงของกำลังรับน้ำหนัก → เลือกบางต้นไปทำ Static Load Test เพื่อสอบเทียบ
• เป็นเสาเข็มเจาะขนาดใหญ่ หรือสงสัยคุณภาพคอนกรีตในตัวเสาเข็ม → พิจารณา CSL หรือ Coring Test เพิ่มเติม

อ่านการเปรียบเทียบเชิงลึกระหว่างสองวิธีวัดกำลังได้ที่ Dynamic vs Static Load Test เลือกแบบไหนดี และหากยังเลือกชนิดเสาเข็มไม่ได้ ดูได้ที่ เปรียบเทียบเสาเข็มตอก เจาะ สปัน

ชนิดเสาเข็มก็มีผลต่อวิธีที่เลือกได้ Seismic, PDA และ Static ใช้ได้ทั้งเสาเข็มตอกและเสาเข็มเจาะ ส่วน CSL ต้องฝังท่อไว้ในเสาเข็มก่อนเทคอนกรีต จึงต้องวางแผนตั้งแต่ก่อนก่อสร้าง และ Coring Test เจาะแกนผ่านเนื้อคอนกรีตของเสาเข็มเจาะ อ่านความต่างเพิ่มเติมที่ เสาเข็มเจาะกับเสาเข็มตอก ทดสอบต่างกันอย่างไร

ภาพ 3 มิติด้านล่างแสดงตำแหน่งอุปกรณ์ของแต่ละวิธี หัววัด Seismic อยู่บนหัวเสาเข็ม หัววัด PDA อยู่ใต้หัวเสาเข็ม ส่วนหัววัด CSL หย่อนลงในท่อที่ฝังอยู่ในเสาเข็มเจาะ

← เลื่อนดูภาพทั้งหมด →

การทดสอบเสาเข็มใช้มาตรฐานอะไรบ้าง?

การทดสอบเสาเข็มในไทยอ้างอิง 2 กลุ่มหลัก คือ มาตรฐาน ASTM ของสหรัฐอเมริกา และมาตรฐาน มยผ. ของกรมโยธาธิการและผังเมือง งานทดสอบเสาเข็มของ SPN ดำเนินการตามมาตรฐานเหล่านี้ รายงานรับรองโดยวิศวกรโยธาที่มีใบอนุญาต (กว.) สภาวิศวกร ใช้ยื่นขออนุญาตก่อสร้างได้:

• Dynamic Load Test (PDA) — ASTM D4945 และ มยผ.1252-51
• Seismic Integrity Test — มยผ.1551-51 (ASTM D5882-16 ถูกถอนปี 2025)
• Static Load Test — ASTM D1143 และ มยผ. 1251
• Cross Hole Sonic Logging (CSL) — ACI PRC-228.2 (ASTM D6760 ถูกถอนปี 2025)

อ่านขอบเขตของ มยผ. แต่ละฉบับได้ที่ มยผ. ทดสอบเสาเข็ม มีมาตรฐานอะไรบ้าง

ทดสอบเสาเข็มราคาเท่าไหร่?

ราคาเริ่มต้นประมาณ 100–150 บาท/ต้นสำหรับ Seismic Test ประมาณ 5,500 บาท/ต้นสำหรับ PDA Test และประมาณ 50,000–150,000+ บาท/ต้นสำหรับ Static Load Test ราคาจริงขึ้นกับจำนวนต้น ขนาดเสาเข็ม น้ำหนักทดสอบ และเงื่อนไขหน้างาน สรุปราคาอ้างอิงพร้อมมาตรฐานในตารางเดียว:

หมายเหตุ: ราคานี้ยังไม่รวมค่าเดินทางและค่าขนย้ายเครื่องมือ ซึ่งคิดเพิ่มตามระยะทางของหน้างาน

ส่วน CSL และ Coring Test ราคาขึ้นกับขนาดและจำนวนเสาเข็ม ติดต่อรับใบเสนอราคาฟรีภายใน 24 ชม. ดูรายละเอียดราคาแต่ละวิธีเพิ่มเติมได้ที่ ราคาทดสอบเสาเข็มปี 2026