บทความนี้โฟกัสเฉพาะเรื่อง "เลือกวิธีทดสอบให้ถูกกับชนิดเสาเข็ม" ไม่ใช่การเลือกว่าจะใช้เสาเข็มแบบไหน เราจะดูว่าทำไมเสาเข็มสองชนิดนี้ต้องทดสอบต่างกัน แต่ละวิธีตอบโจทย์ความเสี่ยงข้อไหน และมีตารางจับคู่ชนิดเสาเข็มกับวิธีทดสอบที่เหมาะไว้ให้ใช้อ้างอิง
ทำไมเสาเข็มเจาะกับเสาเข็มตอกต้องทดสอบต่างกัน?
เสาเข็มเจาะและเสาเข็มตอกต้องทดสอบต่างกันเพราะกระบวนการผลิตและความเสี่ยงต่างกัน เสาเข็มตอกหล่อสำเร็จจากโรงงานจึงควบคุมคุณภาพเนื้อคอนกรีตได้ดี แต่มีความเสี่ยงจากขั้นตอนการตอก ส่วนเสาเข็มเจาะหล่อคอนกรีตในหลุมหน้างานจึงเสี่ยงเรื่องความสมบูรณ์ของเนื้อคอนกรีตมากกว่า
- เสาเข็มตอก (Driven / Precast Pile) ผลิตในโรงงาน คุณภาพคอนกรีตสม่ำเสมอ ความเสี่ยงหลักคือเสาเข็มแตกร้าวจากการตอก การรับน้ำหนักไม่ถึงเกณฑ์ หรือปลายเข็มไม่ถึงชั้นดินแข็ง จึงเน้นทดสอบ "กำลังรับน้ำหนัก" เป็นหลัก
- เสาเข็มเจาะ (Bored / Cast-in-place Pile) หล่อคอนกรีตในหลุมที่เจาะไว้ ความเสี่ยงหลักคือโพรง คอนกรีตแยกตัว คอคอด (Necking) หรือคอนกรีตปนดินโคลน จึงเน้นทดสอบ "ความสมบูรณ์ของเนื้อคอนกรีต" ควบคู่กับกำลังรับน้ำหนัก
เพราะความเสี่ยงต่างกันนี้ วิศวกรจึงเลือกวิธีทดสอบที่ตอบโจทย์ความเสี่ยงของเสาเข็มแต่ละชนิด ไม่ได้ใช้วิธีเดียวกันกับทุกงาน
เสาเข็มตอกทดสอบด้วยวิธีไหน?
เสาเข็มตอกนิยมทดสอบด้วย Dynamic Load Test (PDA) เพื่อประเมินกำลังรับน้ำหนัก และ Seismic Integrity Test เพื่อตรวจว่าเสาเข็มไม่แตกหักเสียหายจากการตอก สองวิธีนี้ทำได้เร็ว จึงเหมาะกับเสาเข็มตอกที่มักมีจำนวนมากในโครงการเดียว
Dynamic Load Test (PDA) — วัดกำลังรับน้ำหนัก
Dynamic Load Test หรือ PDA Test คือการทดสอบกำลังรับน้ำหนักเสาเข็มด้วยการปล่อยตุ้มน้ำหนักกระแทกหัวเสาเข็ม แล้ววัดคลื่นความเครียดด้วยเซนเซอร์ เพื่อประมวลผลหากำลังรับน้ำหนักและความสมบูรณ์เบื้องต้น ทดสอบตาม มยผ.1252-51 (และ ASTM D4945) ค่าบริการ PDA เริ่มต้นประมาณ 5,500 บาท/ต้น เหมาะกับเสาเข็มตอกที่ต้องยืนยันกำลังรับน้ำหนักหลายต้น อ่านรายละเอียดเพิ่มที่ Dynamic Load Test (PDA Test)
Seismic Integrity Test — ตรวจความสมบูรณ์แบบเร็ว
Seismic Integrity Test (Low Strain) คือการเคาะหัวเสาเข็มด้วยค้อนแล้ววัดคลื่นสะท้อน เพื่อตรวจความต่อเนื่องและหารอยแตกหักตามความยาวเสาเข็ม ทดสอบตาม มยผ.1551-51 (และ ASTM D5882) ค่าบริการประมาณ 100–150 บาท/ต้น ทำได้เร็วและประหยัด จึงเหมาะกับการคัดกรองความสมบูรณ์ของเสาเข็มตอกจำนวนมาก อ่านเพิ่มที่ Seismic Integrity Test คืออะไร
เสาเข็มเจาะทดสอบด้วยวิธีไหน?
เสาเข็มเจาะทดสอบด้วย Seismic Integrity Test สำหรับเสาเข็มขนาดเล็กถึงกลาง และ Cross Hole Sonic Logging (CSL) สำหรับเสาเข็มเจาะขนาดใหญ่ ควบคู่กับ Static Load Test หรือ PDA เมื่อต้องยืนยันกำลังรับน้ำหนัก เพราะเสาเข็มเจาะหล่อในหลุมหน้างานจึงต้องเน้นตรวจเนื้อในคอนกรีตเป็นพิเศษ
Cross Hole Sonic Logging (CSL) — สำหรับเสาเข็มเจาะขนาดใหญ่
CSL คือการหยั่งคลื่นเสียงข้ามระหว่างท่อที่ฝังไว้ในเสาเข็มตั้งแต่ก่อนเทคอนกรีต เพื่อตรวจโพรง รอยแยก และคุณภาพคอนกรีตภายในหน้าตัด ทดสอบตาม ASTM D6760 เหมาะกับเสาเข็มเจาะเส้นผ่านศูนย์กลางใหญ่ (ประมาณ 0.80–1.00 ม. ขึ้นไป) ที่ Seismic Test แบบ Low Strain ให้ข้อมูลไม่ละเอียดพอ ข้อสำคัญคือต้องวางแผนฝังท่อทดสอบล่วงหน้าเสมอ เพราะเทคอนกรีตไปแล้วจะย้อนกลับมาทำ CSL ไม่ได้ ดูภาพรวมวิธีทดสอบทั้งหมดได้ที่ คู่มือวิธีทดสอบเสาเข็ม
ASTM ได้ถอน (withdrawn) ฉบับ ASTM D6760-16 และ ASTM D5882-16 ในปี 2568 (ค.ศ. 2025) และอยู่ระหว่างจัดทำฉบับปรับปรุงใหม่ อย่างไรก็ตามสเปกโครงการและ TOR จำนวนมากยังอ้างเลขมาตรฐานทั้งสองนี้อยู่ บทความนี้จึงยังคงอ้างเลขเดิมไว้เพื่อให้ตรงกับเอกสารที่ใช้จริงในหน้างาน ทั้งนี้ควรตรวจสอบฉบับที่สเปกโครงการกำหนดกับวิศวกรผู้รับผิดชอบทุกครั้ง
กำลังรับน้ำหนัก — Static Load Test หรือ PDA
เมื่อต้องยืนยันกำลังรับน้ำหนักของเสาเข็มเจาะ วิศวกรอาจเลือก Static Load Test ซึ่งกดด้วยน้ำหนักจริงจึงให้ข้อมูลตรงที่สุด (ค่าบริการ 50,000–150,000+ บาท/ต้น อ้างตาม ASTM D1143) หรือเลือก PDA Test ที่ทำได้เร็วกว่าและค่าใช้จ่ายต่ำกว่า ในทางปฏิบัติเสาเข็มเจาะขนาดใหญ่มักเลือก Static Load Test เมื่อสเปกต้องการความมั่นใจสูง
ตารางจับคู่ชนิดเสาเข็มกับวิธีทดสอบที่เหมาะ
ตารางนี้สรุปว่าเสาเข็มแต่ละชนิดควรทดสอบด้วยวิธีไหน เพื่อให้เลือกได้ตรงกับความเสี่ยงและวัตถุประสงค์ของโครงการ
← เลื่อนดูตารางทั้งหมด →
| ชนิดเสาเข็ม | ตรวจความสมบูรณ์ | ตรวจกำลังรับน้ำหนัก | มาตรฐานหลัก |
|---|---|---|---|
| เสาเข็มตอก (Precast/Spun) | Seismic Integrity Test | PDA (Dynamic Load Test) | มยผ.1551-51 / มยผ.1252-51 |
| เสาเข็มเจาะเล็ก–กลาง (< ~0.80 ม.) | Seismic Integrity Test | Static Load Test หรือ PDA | มยผ.1551-51 / ASTM D1143 |
| เสาเข็มเจาะขนาดใหญ่ (≥ ~0.80–1.00 ม.) | Cross Hole Sonic Logging (CSL) | Static Load Test | ASTM D6760 / ASTM D1143 |
ตารางนี้เป็นแนวทางทั่วไป การเลือกวิธีทดสอบและจำนวนต้นที่ต้องทดสอบจริงขึ้นกับสเปกโครงการและดุลยพินิจของวิศวกรผู้รับผิดชอบ หากยังไม่แน่ใจว่าโครงการควรใช้เสาเข็มชนิดไหน อ่านเปรียบเทียบได้ที่ เลือกเสาเข็มยังไง — ตอก vs เจาะ vs Spun Pile และดูว่าต้องทดสอบกี่ต้นได้ที่ ทดสอบเสาเข็มกี่ต้นถึงพอ
ราคาและการขอใบเสนอราคา
ค่าบริการทดสอบเสาเข็มขึ้นกับชนิดเสาเข็ม วิธีทดสอบ จำนวนต้น และระยะทางหน้างาน ช่วงราคาที่ยืนยันแล้วได้แก่ PDA เริ่มต้นประมาณ 5,500 บาท/ต้น, Seismic Integrity Test ประมาณ 100–150 บาท/ต้น และ Static Load Test 50,000–150,000+ บาท/ต้น ส่วน CSL และงานที่มีเงื่อนไขเฉพาะ แนะนำติดต่อขอใบเสนอราคาฟรีภายใน 24 ชม.
ราคานี้ยังไม่รวมค่าเดินทางและค่าขนย้ายเครื่องมือ ซึ่งคิดเพิ่มตามระยะทางของหน้างาน