บทความนี้โฟกัสเฉพาะเรื่อง "เลือกวิธีทดสอบให้ถูกกับชนิดเสาเข็ม" ไม่ใช่การเลือกว่าจะใช้เสาเข็มแบบไหน เนื้อหาไล่จากวิธีสร้างเสาเข็มแต่ละชนิด ไปสู่จุดเสี่ยงที่มักเกิด แล้วจับคู่กับวิธีทดสอบที่ตอบโจทย์ ท้ายบทความมีตารางจับคู่ชนิดเสาเข็มกับวิธีทดสอบไว้ใช้อ้างอิง
ทำไมเสาเข็มเจาะกับเสาเข็มตอกต้องทดสอบต่างกัน?
เสาเข็มเจาะและเสาเข็มตอกต้องทดสอบต่างกัน เพราะกระบวนการสร้างต่างกัน ความเสี่ยงจึงอยู่คนละจุด เสาเข็มตอกหล่อสำเร็จจากโรงงานจึงควบคุมคุณภาพเนื้อคอนกรีตได้ดี แต่เสี่ยงเสียหายตอนยก ขนส่ง และตอก ส่วนเสาเข็มเจาะหล่อคอนกรีตในหลุมหน้างาน จึงเสี่ยงเรื่องความสมบูรณ์ของเนื้อคอนกรีตมากกว่า
- เสาเข็มตอก (Driven / Precast Pile) ผลิตในโรงงาน คุณภาพคอนกรีตสม่ำเสมอ ความเสี่ยงหลักคือหัวเข็มหรือลำตัวแตกร้าวจากการยก ขนส่ง หรือตอก รอยต่อแผ่นเหล็กเชื่อมของเสาเข็มที่ต่อหลายท่อนเสียหาย และปลายเข็มไม่ถึงชั้นดินแข็ง (ชั้นรับน้ำหนัก) จนรับน้ำหนักไม่ถึงเกณฑ์ จึงเน้นทดสอบ "กำลังรับน้ำหนัก" เป็นหลัก ควบคู่กับคัดกรองรอยแตก
- เสาเข็มเจาะ (Bored / Cast-in-place Pile) หล่อคอนกรีตในหลุมที่เจาะไว้ ระบบเปียกใช้ปลอกเหล็ก (Casing) และสารละลายเบนทอไนต์พยุงผนังหลุม ใส่โครงเหล็กเสริม แล้วเทคอนกรีตผ่านท่อ Tremie ความเสี่ยงหลักคือคอคอด (Necking) โพรง คอนกรีตแยกตัว คอนกรีตปนดินโคลน และตะกอนก้นหลุมที่ทำให้ปลายเข็มรับแรงได้ไม่เต็มที่ จึงเน้นทดสอบ "ความสมบูรณ์ของเนื้อคอนกรีต" ควบคู่กับกำลังรับน้ำหนัก
เพราะความเสี่ยงต่างกันนี้ วิศวกรจึงเลือกวิธีทดสอบให้ตรงกับจุดเสี่ยงของเสาเข็มแต่ละชนิด ไม่ได้ใช้วิธีเดียวกันกับทุกงาน อ่านสาเหตุและวิธีตรวจข้อบกพร่องแต่ละแบบเพิ่มเติมได้ที่ ข้อบกพร่องของเสาเข็ม สาเหตุและวิธีตรวจพบ
ภาพด้านล่างวางเสาเข็มสองชนิดไว้เทียบกัน แถวบนคือขั้นตอนสร้าง กลางภาพคือตำแหน่งจุดเสี่ยงตามความลึก (วงสีแดง) และด้านล่างคือวิธีทดสอบที่ตรงกับจุดเสี่ยงแต่ละข้อ
เสาเข็มตอกทดสอบด้วยวิธีไหน?
เสาเข็มตอกนิยมทดสอบด้วย Dynamic Load Test (PDA) เพื่อประเมินกำลังรับน้ำหนัก และ Seismic Integrity Test เพื่อตรวจว่าเสาเข็มไม่แตกหักเสียหายจากการตอก สองวิธีนี้ทำได้เร็ว จึงเหมาะกับเสาเข็มตอกที่มักมีจำนวนมากในโครงการเดียว
Dynamic Load Test (PDA) — วัดกำลังรับน้ำหนัก
Dynamic Load Test หรือ PDA Test คือการทดสอบกำลังรับน้ำหนักเสาเข็มด้วยการปล่อยตุ้มน้ำหนักกระแทกหัวเสาเข็ม แล้ววัดคลื่นความเครียดและความเร่งด้วยเซนเซอร์ ผลวิเคราะห์บอกกำลังรับน้ำหนัก และชี้ความเสียหายของตัวเสาเข็มได้ในระดับหนึ่ง จึงใช้ตรวจความเสี่ยงเรื่องปลายเข็มไม่ถึงชั้นดินแข็งหรือกำลังไม่ถึงเกณฑ์ การทดสอบ PDA อ้างอิง มยผ.1252-51 และ ASTM D4945 ค่าบริการ PDA เริ่มต้นประมาณ 5,500 บาท/ต้น เหมาะกับเสาเข็มตอกที่ต้องยืนยันกำลังรับน้ำหนักหลายต้น อ่านรายละเอียดเพิ่มที่ Dynamic Load Test (PDA Test)
Seismic Integrity Test — ตรวจความสมบูรณ์แบบเร็ว
Seismic Integrity Test (Low Strain) คือการเคาะหัวเสาเข็มด้วยค้อนแล้ววัดคลื่นสะท้อน เพื่อตรวจความต่อเนื่องและหารอยแตกหักตามความยาวเสาเข็ม รวมถึงความผิดปกติที่รอยต่อ ทดสอบตาม มยผ.1551-51 (วิธีตาม ASTM D5882-16 ซึ่ง ASTM ถอนปี 2025) ค่าบริการประมาณ 100–150 บาท/ต้น ทำได้เร็วและประหยัด จึงเหมาะกับการคัดกรองความสมบูรณ์ของเสาเข็มตอกจำนวนมาก แต่วิธีนี้ไม่ได้วัดกำลังรับน้ำหนัก อ่านเพิ่มที่ Seismic Integrity Test คืออะไร
เสาเข็มเจาะทดสอบด้วยวิธีไหน?
เสาเข็มเจาะทดสอบด้วย Seismic Integrity Test สำหรับเสาเข็มขนาดเล็กถึงกลาง และ Cross Hole Sonic Logging (CSL) สำหรับเสาเข็มเจาะขนาดใหญ่ ควบคู่กับ Static Load Test หรือ PDA เมื่อต้องยืนยันกำลังรับน้ำหนัก เพราะเนื้อคอนกรีตก่อตัวในหลุมใต้ดินที่มองไม่เห็นหลังเท จึงต้องเน้นตรวจเนื้อในเป็นพิเศษ
Cross Hole Sonic Logging (CSL) — สำหรับเสาเข็มเจาะขนาดใหญ่
CSL คือการหยั่งคลื่นเสียงข้ามระหว่างท่อที่ผูกติดโครงเหล็กเสริมและฝังไว้ในเสาเข็มตั้งแต่ก่อนเทคอนกรีต เพื่อตรวจโพรง รอยแยก และคุณภาพคอนกรีตภายในหน้าตัด ทดสอบตามแนวทาง ACI PRC-228.2 (วิธีตาม ASTM D6760-16 ซึ่ง ASTM ถอนปี 2025) เหมาะกับเสาเข็มเจาะเส้นผ่านศูนย์กลางใหญ่ ประมาณ 0.80–1.00 ม. ขึ้นไป ซึ่ง Seismic Test แบบ Low Strain ให้ข้อมูลไม่ละเอียดพอ
ข้อสำคัญคือต้องวางแผนฝังท่อทดสอบล่วงหน้าเสมอ เพราะเทคอนกรีตไปแล้วจะย้อนกลับมาทำ CSL ไม่ได้ อ่านหลักการและขั้นตอนเพิ่มที่ Cross Hole Sonic Logging (CSL) หรือดูภาพรวมวิธีทดสอบทั้งหมดได้ที่ คู่มือวิธีทดสอบเสาเข็ม
ASTM ได้ถอน (withdrawn) ฉบับ ASTM D6760-16 และ ASTM D5882-16 ในปี 2025 แต่สเปกโครงการและ TOR จำนวนมากยังอ้างเลขมาตรฐานทั้งสองนี้อยู่ บทความนี้จึงคงเลขเดิมไว้ในวงเล็บเพื่อให้ตรงกับเอกสารที่ใช้จริงในหน้างาน ทั้งนี้ควรตรวจสอบฉบับที่สเปกโครงการกำหนดกับวิศวกรผู้รับผิดชอบทุกครั้ง
กำลังรับน้ำหนัก — Static Load Test หรือ PDA
เมื่อต้องยืนยันกำลังรับน้ำหนักของเสาเข็มเจาะ วิศวกรอาจเลือก Static Load Test ซึ่งกดด้วยน้ำหนักจริงจึงให้ข้อมูลตรงที่สุด (ค่าบริการ 50,000–150,000+ บาท/ต้น อ้างอิง ASTM D1143 และ มยผ. 1251) หรือเลือก PDA Test ที่ทำได้เร็วกว่าและค่าใช้จ่ายต่ำกว่า แต่ต้องยกตุ้มทดสอบมาตั้งเองและเตรียมหัวเสาเข็มให้รับแรงกระแทกได้ ในทางปฏิบัติ เสาเข็มเจาะขนาดใหญ่มักเลือก Static Load Test เมื่อสเปกต้องการความมั่นใจสูง
การทดสอบกำลังรับน้ำหนักยังช่วยสะท้อนปัญหาตะกอนก้นหลุม ซึ่งทำให้ปลายเข็มรับแรงได้น้อยกว่าที่ออกแบบ
ภาพ 3 มิติด้านล่างวางหน้างานสองแบบไว้ข้างกัน ซ้ายคือการตอกและเชื่อมต่อท่อน ขวาคือเสาเข็มเจาะระหว่างเทคอนกรีต ตัวเลขในโซนสีแดงตรงกับตารางด้านขวาว่าควรตรวจด้วยวิธีใด
เสาเข็มแต่ละชนิดควรใช้วิธีทดสอบไหน?
โดยทั่วไป เสาเข็มตอกใช้ Seismic Integrity Test คู่กับ PDA เสาเข็มเจาะเล็กถึงกลางใช้ Seismic Integrity Test คู่กับ Static Load Test หรือ PDA และเสาเข็มเจาะขนาดใหญ่ใช้ CSL คู่กับ Static Load Test ตารางด้านล่างสรุปพร้อมมาตรฐานอ้างอิง
← เลื่อนดูตารางทั้งหมด →
| ชนิดเสาเข็ม | ตรวจความสมบูรณ์ | ตรวจกำลังรับน้ำหนัก | มาตรฐานหลัก |
|---|---|---|---|
| เสาเข็มตอก (Precast/Spun) | Seismic Integrity Test | PDA (Dynamic Load Test) | มยผ.1551-51 / มยผ.1252-51 |
| เสาเข็มเจาะเล็ก–กลาง (< ~0.80 ม.) | Seismic Integrity Test | Static Load Test หรือ PDA | มยผ.1551-51 / ASTM D1143 |
| เสาเข็มเจาะขนาดใหญ่ (≥ ~0.80–1.00 ม.) | Cross Hole Sonic Logging (CSL) | Static Load Test | ACI PRC-228.2 (D6760-16 ถอนปี 2025) / ASTM D1143 |
ตารางนี้เป็นแนวทางทั่วไป การเลือกวิธีทดสอบและจำนวนต้นที่ต้องทดสอบจริงขึ้นกับสเปกโครงการและดุลยพินิจของวิศวกรผู้รับผิดชอบ หากยังไม่แน่ใจว่าโครงการควรใช้เสาเข็มชนิดไหน อ่านเปรียบเทียบได้ที่ เลือกเสาเข็มยังไง — ตอก vs เจาะ vs Spun Pile และดูว่าต้องทดสอบกี่ต้นได้ที่ ทดสอบเสาเข็มกี่ต้นถึงพอ
ทดสอบเสาเข็มแต่ละวิธีราคาเท่าไหร่?
ราคาทดสอบเสาเข็มต่อต้นเริ่มต้นดังนี้ Seismic Integrity Test ประมาณ 100–150 บาท/ต้น, PDA เริ่มต้นประมาณ 5,500 บาท/ต้น และ Static Load Test 50,000–150,000+ บาท/ต้น ราคาจริงขึ้นกับชนิดและขนาดเสาเข็ม จำนวนต้น และระยะทางหน้างาน ส่วน CSL และงานที่มีเงื่อนไขเฉพาะ ติดต่อรับใบเสนอราคาฟรีภายใน 24 ชม.
ดูรายละเอียดบริการทดสอบเสาเข็มทุกวิธีของ SPN ได้ที่ บริการทดสอบเสาเข็ม
ราคานี้ยังไม่รวมค่าเดินทางและค่าขนย้ายเครื่องมือ ซึ่งคิดเพิ่มตามระยะทางของหน้างาน