คำถามที่ทีมวิศวกร SPN ได้รับบ่อยคือ "งานนี้ต้องให้วุฒิวิศวกรเซ็นไหม" ซึ่งคำตอบมีสองชั้น ชั้นแรกคือกฎหมายกำหนดขั้นต่ำไว้อย่างไร ชั้นที่สองคือเจ้าของโครงการหรือข้อกำหนดของงานระบุไว้สูงกว่ากฎหมายหรือไม่ การเข้าใจสองชั้นนี้ช่วยให้ไม่จ้างต่ำเกินไปจนแบบไม่ผ่านการพิจารณา และไม่จ้างสูงเกินจำเป็นจนเสียค่าใช้จ่าย
ตามข้อบังคับสภาวิศวกร งานอะไรที่ต้องเป็นวุฒิวิศวกรเท่านั้น?
ข้อบังคับสภาวิศวกร ว่าด้วยหลักเกณฑ์และคุณสมบัติของผู้ประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุมแต่ละระดับ สาขาวิศวกรรมโยธา พ.ศ. 2566 กำหนดให้วุฒิวิศวกรประกอบวิชาชีพได้ทุกงานทุกขนาด และให้สามัญวิศวกรทำงานออกแบบ คำนวณ วางโครงการ ควบคุมการก่อสร้าง พิจารณาตรวจสอบ และอำนวยการใช้ได้ทุกขนาดเช่นกัน งานเดียวที่กฎหมายสงวนไว้ให้วุฒิวิศวกรคืองานให้คำปรึกษาในลักษณะการวินิจฉัยและการตรวจรับรอง ส่วนสามัญวิศวกรให้คำปรึกษาได้เฉพาะการให้คำแนะนำ
"งานให้คำปรึกษา" ในความหมายนี้คืองานที่วิศวกรไม่ได้เป็นผู้ออกแบบหรือควบคุมงานเอง แต่ให้ความเห็นทางวิศวกรรมต่องานของผู้อื่นหรือต่อสภาพที่เป็นอยู่ เช่น การวินิจฉัยสาเหตุความเสียหายของโครงสร้าง การให้ความเห็นว่าแบบหรืองานก่อสร้างของผู้อื่นถูกต้องหรือไม่ และการตรวจรับรองในฐานะที่ปรึกษาอิสระ งานลักษณะนี้จึงต้องใช้วุฒิวิศวกรโดยตรง ตารางขอบเขตแต่ละระดับฉบับเต็มดูได้ที่ ระดับใบอนุญาตวิศวกร เซ็นแบบงานไหนได้บ้าง
งานที่สามัญวิศวกรทำได้ แต่ในทางปฏิบัติมักกำหนดให้ใช้วุฒิวิศวกร มีอะไรบ้าง?
เจ้าของโครงการและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องมีสิทธิกำหนดคุณสมบัติผู้ลงนามสูงกว่าขั้นต่ำของกฎหมายได้ตามระดับความเสี่ยงของงาน จากประสบการณ์งานที่ SPN รับ งานที่มักพบข้อกำหนดให้ใช้วุฒิวิศวกร ได้แก่
← เลื่อนดูตารางทั้งหมด →
| ประเภทงาน | ขั้นต่ำตามข้อบังคับ 2566 | ที่มักพบในข้อกำหนดงาน |
|---|---|---|
| ออกแบบบ้านพักอาศัย ≤ 4 ชั้น ไม่ใช่อาคารสาธารณะ | ภาคีวิศวกร | ภาคีหรือสามัญวิศวกร |
| ออกแบบอาคารสูง อาคารขนาดใหญ่ อาคารสาธารณะ สะพาน | สามัญวิศวกร | สามัญวิศวกร · โครงการภาครัฐขนาดใหญ่มักระบุวุฒิวิศวกรเป็นหัวหน้าทีมออกแบบ |
| รับรองความมั่นคงแข็งแรงของอาคารเดิม ก่อนต่อเติม ดัดแปลง หรือเปลี่ยนการใช้ | สามัญวิศวกร (งานพิจารณาตรวจสอบ) | วุฒิวิศวกร — หน่วยงานที่เกี่ยวข้องและเจ้าของอาคารมักต้องการผู้ลงนามที่ไม่มีข้อจำกัดขอบเขต |
| ให้ความเห็นทางวิศวกรรมในงานที่มีข้อพิพาท เคลมประกัน หรือใช้ในชั้นศาล | วุฒิวิศวกร (งานให้คำปรึกษาแบบวินิจฉัย) | วุฒิวิศวกร |
| ตรวจรับรองแบบหรืองานที่ผู้อื่นออกแบบ (Independent Check) | วุฒิวิศวกร (งานให้คำปรึกษาแบบตรวจรับรอง) | วุฒิวิศวกร |
| ออกแบบฐานรากลึก ระบบกันดินงานขุดลึก กำแพงกันดินสูงในดินอ่อน | สามัญวิศวกร | สามัญวิศวกร · งานที่ติดอาคารข้างเคียงหรือมี EIA มักระบุวุฒิวิศวกรร่วมลงนาม |
| ตรวจสอบอาคารหลังเหตุการณ์ (แผ่นดินไหว ไฟไหม้ ทรุดตัว) | สามัญวิศวกร (พิจารณาตรวจสอบ) · ถ้าเป็นการวินิจฉัยในฐานะที่ปรึกษา = วุฒิวิศวกร | วุฒิวิศวกร เมื่อผลตรวจต้องใช้ตัดสินใจเรื่องการใช้อาคารต่อ |
สังเกตว่าเส้นแบ่งอยู่ที่ "บทบาท" มากกว่า "ขนาด" — งานเดียวกันถ้าวิศวกรเป็นผู้ออกแบบเอง สามัญวิศวกรทำได้ แต่ถ้าถูกจ้างมาให้ความเห็นหรือรับรองงานของคนอื่น จะกลายเป็นงานให้คำปรึกษาที่ต้องใช้วุฒิวิศวกร ตัวอย่างงานตรวจสอบอาคารในลักษณะนี้อ่านได้ที่ การประเมินความแข็งแรงอาคารเก่า ตรวจสอบอาคารก่อนซื้อ (Due Diligence) และ ตรวจสอบอาคารหลังแผ่นดินไหว
วุฒิวิศวกรลงนามในเอกสารอะไรบ้าง?
เอกสารที่วิศวกรลงนามรับรองแบ่งได้ 4 กลุ่ม กลุ่มแรกคือ แบบก่อสร้างและรายการคำนวณ ที่ยื่นขออนุญาตก่อสร้างต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง (อ่านองค์ประกอบได้ที่ รายการคำนวณโครงสร้างคืออะไร) กลุ่มที่สองคือ หนังสือรับรองความมั่นคงแข็งแรง ของอาคารหรือโครงสร้างเดิม กลุ่มที่สามคือ รายงานตรวจสอบและประเมิน เช่น รายงานตรวจสอบโครงสร้างด้วยวิธีไม่ทำลาย รายงานประเมินความเสียหาย และกลุ่มสุดท้ายคือ หนังสือให้ความเห็นทางวิศวกรรม สำหรับงานที่ปรึกษาหรือข้อพิพาท
ทุกเอกสารต้องระบุชื่อ เลขทะเบียนใบอนุญาต และระดับของผู้ลงนาม ซึ่งหน่วยงานที่เกี่ยวข้องตรวจสอบกับฐานข้อมูลสภาวิศวกรได้ทันที การใช้ระดับต่ำกว่าที่ข้อกำหนดของงานระบุจึงถูกตีกลับตั้งแต่ขั้นตรวจเอกสาร
จ้างวุฒิวิศวกร "เซ็นอย่างเดียว" โดยไม่ได้ออกแบบเองได้ไหม?
ไม่ได้ในความหมายของการลงนามโดยไม่ตรวจสอบ วิศวกรที่ลงนามในแบบ รายการคำนวณ หรือหนังสือรับรอง ต้องรับผิดชอบเนื้อหาของเอกสารนั้นตามพระราชบัญญัติวิศวกร พ.ศ. 2542 และจรรยาบรรณของสภาวิศวกร การลงนามในงานที่ตนไม่ได้ทำหรือไม่ได้ตรวจสอบจริงเป็นความผิดทางจรรยาบรรณและอาจถูกพักหรือเพิกถอนใบอนุญาต
สิ่งที่ทำได้ถูกต้องคือการจ้างวุฒิวิศวกรมา ตรวจสอบและรับรอง งานที่ผู้อื่นออกแบบ ซึ่งวุฒิวิศวกรจะทบทวนสมมติฐาน การคำนวณ และความสอดคล้องกับกฎหมาย แล้วจึงลงนามในฐานะผู้ตรวจรับรอง กระบวนการนี้ใช้เวลาและมีค่าบริการตามปริมาณงานที่ต้องตรวจ ไม่ใช่ค่าลายเซ็น ค่าใช้จ่ายของงานออกแบบและตรวจสอบโดยทั่วไปอ่านได้ที่ ค่าออกแบบโครงสร้างคิดราคาอย่างไร ส่วนงานของ SPN ประเมินเป็นรายโครงการ ติดต่อรับใบเสนอราคาฟรีภายใน 24 ชั่วโมง ทั้งนี้ราคายังไม่รวมค่าเดินทางและค่าขนย้ายเครื่องมือ ซึ่งคิดเพิ่มตามระยะทางของหน้างานในกรณีที่ต้องออกตรวจหน้างาน
เช็คลิสต์ก่อนจ้าง: งานของคุณต้องใช้วุฒิวิศวกรหรือไม่?
ถามตัวเอง 4 ข้อ ข้อ 1 งานนี้เป็นการออกแบบหรือควบคุมงานเอง หรือเป็นการให้ความเห็น/รับรองงานของผู้อื่น — ถ้าเป็นอย่างหลัง ต้องใช้วุฒิวิศวกร ข้อ 2 เอกสารประกวดราคา สัญญา หรือเงื่อนไขของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องระบุระดับผู้ลงนามไว้หรือไม่ — ถ้าระบุวุฒิวิศวกร ให้ยึดตามนั้น ข้อ 3 ผลของงานนี้จะถูกนำไปใช้ตัดสินใจเรื่องความปลอดภัยของอาคารที่มีคนใช้อยู่ หรือใช้ในข้อพิพาทหรือไม่ — ถ้าใช่ วุฒิวิศวกรช่วยลดข้อโต้แย้งเรื่องคุณสมบัติผู้ลงนาม ข้อ 4 ถ้าไม่เข้าข่ายทั้งสามข้อ สามัญวิศวกรเพียงพอ และบ้านพักอาศัยขนาดเล็กภาคีวิศวกรก็ทำได้ ดูขอบเขตได้ที่ ขอบเขตภาคีวิศวกรโยธา
ไม่ว่าจะใช้ระดับใด ให้ตรวจสอบสถานะใบอนุญาตที่ coe.or.th ก่อนลงนามทุกครั้ง และเก็บสำเนาใบอนุญาตของผู้ลงนามไว้กับเอกสารโครงการ
เนื้อหาสรุปจากข้อบังคับสภาวิศวกรฯ สาขาวิศวกรรมโยธา พ.ศ. 2566 และประสบการณ์งานที่พบ ข้อกำหนดของแต่ละโครงการและแต่ละหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอาจต่างกัน ผู้ว่าจ้างควรตรวจสอบเงื่อนไขของงานตนเองและข้อบังคับฉบับปัจจุบันประกอบทุกครั้ง SPN ไม่รับประกันผลการพิจารณาของหน่วยงานใด