ขอบเขตภาคีวิศวกรโยธา เซ็นแบบอะไรได้บ้าง ตารางครบทุกงาน

คำถามที่เจอบ่อยทั้งจากวิศวกรจบใหม่และเจ้าของโครงการคือ "ภาคีวิศวกรเซ็นอะไรได้บ้าง" เพราะรายการในข้อบังคับมีหลายหมวดหลายเงื่อนไข และขอบเขตงานออกแบบกับงานควบคุมการก่อสร้างก็ไม่เท่ากัน บทความนี้รวมขอบเขตงานของภาคีวิศวกรโยธาตามข้อบังคับสภาวิศวกร ว่าด้วยหลักเกณฑ์และคุณสมบัติของผู้ประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุมแต่ละระดับ สาขาวิศวกรรมโยธา พ.ศ. 2566 ไว้เป็นตารางครบทุกรายการในหน้าเดียว

ภาคีวิศวกรคือใคร ทำไมขอบเขตงานจึงถูกจำกัด?

ภาคีวิศวกรคือระดับแรกของใบอนุญาตประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม ออกให้ผู้จบวิศวกรรมศาสตร์หลักสูตรที่สภาวิศวกรรับรองและผ่านการทดสอบความรู้ เนื่องจากยังสะสมประสบการณ์ไม่มาก กฎหมายจึงจำกัดขนาดงานที่รับผิดชอบได้ไว้ชัดเจน ต่างจากสามัญวิศวกรและวุฒิวิศวกรที่ออกแบบและควบคุมงานได้ทุกขนาด ภาพรวมทั้ง 4 ระดับอ่านได้ที่ ระดับใบอนุญาตวิศวกร ภาคี สามัญ วุฒิ เซ็นแบบงานไหนได้บ้าง

หลักการอ่านข้อบังคับมีข้อเดียวที่ต้องจำ: ภาคีวิศวกรทำได้ "เฉพาะ" งานตามรายการที่กำหนด — งานใดไม่อยู่ในรายการ เช่น การออกแบบสะพาน ถือว่าทำไม่ได้ ไม่ใช่ทำได้โดยอนุโลม

ภาคีวิศวกรโยธาออกแบบและคำนวณงานอะไรได้บ้าง?

งานออกแบบและคำนวณที่ภาคีวิศวกรโยธาทำได้มี 10 รายการ แต่ละรายการมีเพดานขนาดกำกับ สรุปตามตาราง

← เลื่อนดูตารางทั้งหมด →

งานออกแบบและคำนวณของภาคีวิศวกรโยธา (ข้อบังคับสภาวิศวกรฯ พ.ศ. 2566)

ประเภทงาน	ขนาดที่ภาคีวิศวกรออกแบบได้
อาคาร	สูงไม่เกิน 4 ชั้น หรือชั้นใดชั้นหนึ่งสูงไม่เกิน 5 ม. และไม่เป็นอาคารสาธารณะ
คลังสินค้า ไซโล ห้องเย็น ยุ้งฉาง ศูนย์กระจายสินค้า	ความจุไม่เกิน 1,000 ลบ.ม.
เขื่อน ฝาย อาคารชลประทานบังคับน้ำ	สูงไม่เกิน 2.50 ม.
ท่อระบายน้ำ ช่องระบายน้ำ	เส้นผ่านศูนย์กลางไม่เกิน 1.50 ม. หรือพื้นที่หน้าตัดไม่เกิน 2 ตร.ม.
ระบบชลประทาน ระบบระบายน้ำ	พื้นที่ไม่เกิน 5,000 ไร่ต่อโครงการ
หอ ปล่อง ศาสนวัตถุ	สูงไม่เกิน 15 ม.
โครงสร้างใต้ดิน อุโมงค์ กำแพงกันดิน คันดิน คลองส่งน้ำ	ลึกหรือสูงไม่เกิน 2.50 ม.
โครงสร้างเก็บกักของไหล เช่น ถังเก็บน้ำ	ความจุไม่เกิน 500 ลบ.ม.
นั่งร้าน ค้ำยันชั่วคราว	สูงไม่เกิน 25 ม.
แบบหล่อคอนกรีต เสา ผนัง กำแพง	สูงไม่เกิน 5 ม.

มีเงื่อนไขพิเศษหนึ่งข้อคืองานออกแบบที่ต้องคำนวณแรงแผ่นดินไหว ภาคีวิศวกรจะทำได้ต่อเมื่อผ่านการอบรมด้านการออกแบบอาคารต้านแผ่นดินไหวตามหลักเกณฑ์ที่สภาวิศวกรกำหนด และสังเกตว่ารายการทั้งหมดไม่มีงานสะพาน — การออกแบบสะพานทุกขนาดจึงเป็นขอบเขตของสามัญวิศวกรขึ้นไป เอกสารที่ต้องเซ็นคู่กับแบบคือ รายการคำนวณโครงสร้าง ซึ่งใช้ระดับใบอนุญาตเดียวกัน

ภาคีวิศวกรควบคุมการก่อสร้างงานอะไรได้บ้าง?

ขอบเขตงานควบคุมการก่อสร้างของภาคีวิศวกรกว้างกว่างานออกแบบมาก อาคารคุมได้ถึง 8 ชั้นรวมอาคารสาธารณะ และหลายประเภทงานคุมได้ทุกขนาด สรุปตามตาราง

← เลื่อนดูตารางทั้งหมด →

งานควบคุมการก่อสร้างของภาคีวิศวกรโยธา (ข้อบังคับสภาวิศวกรฯ พ.ศ. 2566)

ประเภทงาน	ขนาดที่ภาคีวิศวกรควบคุมงานได้
อาคาร (รวมอาคารสาธารณะและอาคารต้านแผ่นดินไหว)	สูงไม่เกิน 8 ชั้น
อาคารบนเชิงลาด	พื้นที่ไม่เกิน 150 ตร.ม. บนเชิงลาดชันไม่เกิน 35 องศา
คลังสินค้า ไซโล ห้องเย็น ยุ้งฉาง	ทุกขนาด
อัฒจันทร์	พื้นที่ไม่เกิน 1,500 ตร.ม. / สูงไม่เกิน 12 ม.
ท่าเทียบเรือ	รับเรือขนาดไม่เกิน 50 ตัน
เขื่อน ฝาย ระบบชลประทาน ทางสาธารณะ ท่อระบายน้ำ	ทุกขนาด
หอ ปล่อง	สูงไม่เกิน 40 ม. (ศาสนวัตถุไม่เกิน 23 ม.)
เสาโทรคมนาคม	สูงไม่เกิน 50 ม.
สะพาน	ช่วงระหว่างศูนย์กลางตอม่อไม่เกิน 12 ม.
โครงสร้างใต้ดิน กำแพงกันดิน	ลึกหรือสูงไม่เกิน 2.50 ม.
โครงสร้างเก็บกักของไหล	ทุกขนาด
โครงสร้างคอนกรีตอัดแรง คอนกรีตหล่อสำเร็จ	ทุกขนาด
โครงสร้างรองรับท่อ	เส้นผ่านศูนย์กลางท่อไม่เกิน 0.30 ม.
เครื่องเล่น	ความเร็วไม่เกิน 6 กม./ชม.
เครน	สูงไม่เกิน 23 ม.
ป้าย	สูงไม่เกิน 23 ม. หรือพื้นที่ไม่เกิน 50 ตร.ม.
การผลิตเสาเข็มคอนกรีต	ทุกขนาด
นั่งร้าน ค้ำยันชั่วคราว	สูงไม่เกิน 42 ม.
แบบหล่อคอนกรีต	เสาสูงไม่เกิน 5 ม. / คาน-พื้น ช่วงไม่เกิน 8 ม.

จุดที่หลายคนเข้าใจผิดคือคิดว่าภาคีวิศวกรคุมงานได้เท่ากับที่ออกแบบได้ ความจริงคือคุมงานอาคารได้ถึง 8 ชั้นรวมอาคารสาธารณะ ทั้งที่ออกแบบอาคารสาธารณะไม่ได้เลย เจ้าของโครงการจึงใช้ภาคีวิศวกรเป็นผู้ควบคุมงานได้ในงานส่วนใหญ่ แต่ต้องดูระดับผู้ออกแบบแยกกัน ขั้นตอนการยื่นเอกสารทั้งหมดอ่านได้ที่ ขั้นตอนขออนุญาตก่อสร้าง

งานที่ภาคีวิศวกรทำได้ทุกประเภททุกขนาด

งานพิจารณาตรวจสอบ และงานอำนวยการใช้ ภาคีวิศวกรทำได้ทุกประเภทและทุกขนาด งานพิจารณาตรวจสอบคือการค้นคว้า วิเคราะห์ ตรวจสอบ และรับรองผลการตรวจสอบงานวิศวกรรมโยธา ส่วนงานอำนวยการใช้คือการดูแลการใช้งานและบำรุงรักษาโครงสร้างให้เป็นไปตามที่ออกแบบไว้ สองหมวดนี้เป็นข้อยกเว้นเดียวที่ข้อบังคับไม่จำกัดขนาดสำหรับภาคีวิศวกร

งานไหนที่ภาคีวิศวกรทำไม่ได้?

สรุปจากข้อบังคับ งานที่ภาคีวิศวกรโยธาทำไม่ได้เลยไม่ว่าขนาดใด ได้แก่

• งานวางโครงการ — การศึกษาความเหมาะสมและวางแผนโครงการวิศวกรรม เป็นขอบเขตของสามัญวิศวกรขึ้นไป
• งานให้คำปรึกษา — สามัญวิศวกรยังทำได้เฉพาะการให้คำแนะนำ ส่วนการวินิจฉัยและตรวจรับรองในฐานะผู้ให้คำปรึกษาเป็นของวุฒิวิศวกร
• ออกแบบสะพาน — ไม่อยู่ในรายการงานออกแบบของภาคีวิศวกร (ควบคุมการก่อสร้างสะพานช่วงตอม่อไม่เกิน 12 ม. ได้)
• ออกแบบอาคารสาธารณะ — ทุกขนาด แม้อาคารชั้นเดียว
• งานเกินเพดานขนาดในตาราง — เช่น อาคาร 5 ชั้น กำแพงกันดินลึก 3 ม. ต้องใช้สามัญวิศวกรหรือวุฒิวิศวกร

การเซ็นงานเกินขอบเขตระดับใบอนุญาตเป็นความผิดตาม พรบ.วิศวกร พ.ศ. 2542 มีทั้งโทษอาญาและโทษทางจรรยาบรรณ และแบบชุดนั้นจะไม่ผ่านการพิจารณาเมื่อยื่นขออนุญาตก่อสร้าง หากงานของคุณเกินขอบเขตภาคีวิศวกร ทีมออกแบบของ SPN มีวิศวกรระดับที่สอดคล้องกับขนาดงานลงนามรับรองให้ ดูบริการได้ที่ ออกแบบวิศวกรรมโยธา

ข้อควรรู้เพิ่มเติมจากข้อบังคับ พ.ศ. 2566

ข้อบังคับฉบับนี้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อ 21 มิถุนายน 2566 มีผลบังคับใช้ตั้งแต่ 22 มิถุนายน 2566 ใช้แทนฉบับ พ.ศ. 2551 โดยมีบทเฉพาะกาลให้ผู้ได้รับใบอนุญาตอยู่ก่อนแล้วประกอบวิชาชีพตามขอบเขตเดิมต่อไปได้ภายในระยะเวลา 3 ปีที่กำหนด นอกจากนี้ยังมีระดับภาคีวิศวกรพิเศษ ซึ่งทำได้เฉพาะงานที่ระบุไว้ในใบอนุญาตของแต่ละคน ไม่ได้ใช้ตารางขอบเขตเดียวกับภาคีวิศวกรปกติ ภาพรวมงานออกแบบโครงสร้างทั้งหมดอ่านได้ที่ คู่มืองานออกแบบโครงสร้าง คสล. และวิศวกรรมโยธา