รอยร้าวแตกแขนงบนผิวพื้นคอนกรีตเดิม วางตลับเมตรเทียบตั้งฉากกับรอยร้าวเพื่อวัดตำแหน่งและความกว้าง
ภาพหน้างานจริง จุดสำรวจรอยร้าวที่ 1 ช่วงพื้นแนวเสา 2–6 — รอยร้าวแตกแขนงบนชั้นปูนผิวบน ถ่ายเทียบตลับเมตรเพื่อให้เห็นขนาดจริง

รอยร้าวพื้นคอนกรีตเกิดจากอะไร?

รอยร้าวพื้นคอนกรีตเกิดได้จากหลายสาเหตุ ตั้งแต่การหดตัวของปูนหรือคอนกรีตตามธรรมชาติ ไปจนถึงปัญหาโครงสร้าง เช่น พื้นรับแรงดัดเกินกำลัง หรือดินใต้พื้นทรุดตัว สิ่งที่ช่วยแยกสาเหตุได้คือ รูปแบบ ตำแหน่ง และความกว้าง ของรอยร้าว เมื่อนำมาวางบนผังเทียบกับแนวเสาและคาน

แผนภาพ 2 มิติ รูปแบบรอยร้าวพื้นคอนกรีต 4 แบบ และสาเหตุที่มักพบสี่ช่องแสดงรูปแบบรอยร้าวบนพื้นคอนกรีตมองจากด้านบน แบบที่หนึ่ง ร้าวเป็นตารางหรือแตกลายงาบนชั้นปูนหรือคอนกรีตเททับ มักเกิดจากการหดตัว ให้ดูความกว้างและการขยายตัว แบบที่สอง ร้าวขนานแนวคานบนผิวบนใกล้คาน บ่งชี้แรงดัดลบเมื่อพื้นพาดหรือแขวนกับคาน ควรตรวจโครงสร้าง แบบที่สาม ร้าวเฉียงแผ่ออกจากมุมเสาหรือฐานราก มาจากการทรุดตัวต่างกันหรือแรงเฉือน ควรตรวจโครงสร้าง แบบที่สี่ รอยแยกระหว่างขอบพื้นกับผนังหรือเสา เกิดจากดินใต้พื้นทรุดขณะโครงสร้างบนเสาเข็มไม่ทรุด ควรเจาะตรวจโพรงใต้พื้น อ่านรูปแบบรอยร้าวพื้นคอนกรีต: 4 แบบที่พบบ่อย ภาพเชิงแนวคิด · มองจากด้านบน 1 · ร้าวเป็นตาราง / แตกลายงา พบบนชั้นปูนหรือคอนกรีตเททับ สาเหตุที่พบบ่อย: การหดตัว ดูความกว้างและการขยายตัว 2 · ร้าวขนานแนวคาน (ผิวบน) อยู่ใกล้คาน ตั้งฉากกับทิศพาด บ่งชี้แรงดัดลบเหนือคาน ควรตรวจโครงสร้าง 3 · ร้าวเฉียงรอบเสาหรือฐานราก แผ่ออกจากมุมเสาหรือฐานราก ทรุดตัวต่างกัน หรือแรงเฉือน ควรตรวจโครงสร้าง 4 · รอยแยกขอบพื้นกับผนังหรือเสา พื้นทรุดลงต่างระดับกับโครงสร้าง ดินใต้พื้นทรุด เสาเข็มไม่ทรุด ควรเจาะตรวจโพรงใต้พื้น เป็นแนวทางเบื้องต้น การระบุสาเหตุต้องให้วิศวกรยืนยันร่วมกับผลเจาะตรวจพื้นและการติดตามรอยร้าว
แบบจำลอง 2 มิติ (มองจากด้านบน) — รูปแบบรอยร้าวพื้นคอนกรีต 4 แบบที่พบบ่อย สาเหตุที่มักเกี่ยวข้อง และสิ่งที่ควรทำต่อ (ภาพเชิงแนวคิด แผนภาพไม่ตามมาตราส่วน)

← เลื่อนดูตารางทั้งหมด →

รูปแบบรอยร้าวสาเหตุที่มักเกี่ยวข้องควรทำอะไรต่อ
ร้าวเป็นตาราง / แตกลายงา บนชั้นปูนผิวการหดตัวของปูนหรือคอนกรีตเททับวัดความกว้าง ติดตามว่าขยายหรือไม่
ร้าวขนานแนวคาน บนผิวบนใกล้คานแรงดัดลบเหนือคาน เมื่อพื้นพาดหรือแขวนกับคานให้วิศวกรตรวจโครงสร้าง
ร้าวเฉียงแผ่ออกจากมุมเสาหรือฐานรากการทรุดตัวต่างกัน หรือแรงเฉือนรอบเสาให้วิศวกรตรวจโครงสร้าง
รอยแยกระหว่างขอบพื้นกับผนังหรือเสาดินใต้พื้นทรุด ขณะโครงสร้างบนเสาเข็มไม่ทรุดเจาะแกนคอนกรีตตรวจโพรงใต้พื้น

การจำแนกจากรูปแบบเป็นเพียงจุดเริ่มต้น รอยร้าวรูปแบบเดียวกันอาจมาจากสาเหตุต่างกันได้ จึงต้องยืนยันด้วยการตรวจเพิ่ม เช่น เจาะแกนคอนกรีตและติดตามรอยร้าวตามเวลา ภาพรวมของรอยร้าวทั้งอาคารอ่านได้ที่ รอยร้าวโครงสร้างแบบไหนอันตราย

สำรวจรอยร้าวพื้นและทำผังรอยร้าว (Crack Mapping) อย่างไร?

การทำผังรอยร้าวคือการเปลี่ยน “รอยร้าวที่เห็นด้วยตา” ให้เป็น “ข้อมูลที่ตรวจสอบย้อนได้” ขั้นตอนที่ทีม SPN ใช้ในงานจริงมีดังนี้

  1. แบ่งพื้นเป็นช่วงตามแนวเสาและคาน — ตั้งชื่อช่วงพื้นตามแนวเสา เช่น “ช่วง 2–6” เพื่อให้ทุกจุดอ้างอิงตำแหน่งได้ชัด
  2. เดินสำรวจทั้งพื้นที่และกำหนดเลขจุด — เลือกจุดตัวแทนของรอยร้าวในแต่ละช่วงพื้นให้ครอบคลุมทุกช่วง
  3. วัดตำแหน่งจากแนวเสา — บันทึกเป็นระยะจากแนวเสาสองทิศทาง เช่น “แนว 2 +2.4 ม. / แนว B +8.9 ม.”
  4. ถ่ายภาพเทียบตลับเมตร — ถ่ายภาพมุมกว้างให้เห็นตำแหน่ง และภาพระยะใกล้วางตลับเมตรตั้งฉากกับรอยร้าว ในกรณีศึกษาเก็บภาพจุดละ 3 รูป
  5. วัดความกว้างด้วย Crack Gauge — อ่านความกว้างที่จุดกว้างที่สุดของรอยร้าว และบันทึกทิศทาง ความยาว และลักษณะ (เส้นตรง ตาราง แตกแขนง)
  6. ลงผังและทำตารางสรุป — วางทุกจุดลงแปลนพร้อมแนวคาน เสา และตำแหน่งเจาะตรวจอื่น ๆ เพื่อดูภาพรวมว่ารอยร้าวกระจุกหรือกระจายตัว
รอยร้าวแนวตรงตัดกันเป็นมุมฉากบนผิวพื้นคอนกรีต มีตลับเมตรวางเทียบแนวนอน
จุดที่ 2 ช่วงพื้น 2–6 — รอยร้าวแนวตรงตัดกันเป็นตาราง
รอยร้าวแตกแขนงบนผิวพื้นคอนกรีต มีตลับเมตรวางเทียบแนวนอนเพื่อวัดตำแหน่ง
จุดที่ 4 ช่วงพื้น 6–10 — วางตลับเมตรตั้งฉากกับแนวรอยร้าว

กรณีศึกษา: ผังรอยร้าว 23 จุด บนพื้นชั้นล่างยาวกว่า 140 เมตร

งานนี้เป็นงานจริงของ SPN ในปี 2026 (ไม่เปิดเผยชื่ออาคารและแบบก่อสร้างเดิม) พื้นชั้นล่างของอาคารเก่าสูง 5 ชั้นในกรุงเทพฯ กำลังปรับปรุงเป็นพื้นที่ใช้งาน แผ่นพื้นยาวตลอดอาคาร มีคานคอดินวางบนเสาเข็มทุก 12 ม. ทีม SPN สำรวจรอยร้าว 23 จุด ครอบคลุม 12 ช่วงพื้น ควบคู่กับการเจาะแกนคอนกรีต 13 จุด Rebound Hammer 10 จุด และตรวจดินใต้พื้น ผังรอยร้าวด้านล่างวาดใหม่โดย SPN เฉพาะแนวเสา คาน และจุดสำรวจ

ผังรอยร้าว 23 จุดบนพื้นชั้นล่าง แนวเสา 1 ถึง 48 พร้อมแนวคานคอดินและช่วงพื้นผังแสดงตำแหน่งจุดสำรวจรอยร้าว 23 จุดบนแผ่นพื้นชั้นล่างยาวตลอดอาคาร แบ่งเป็นสองแถบ แนวเสา 1 ถึง 24 และ 24 ถึง 48 คานคอดินอยู่ที่แนวเสา 2 6 10 ถึง 46 ห่างกัน 12 เมตร พบรอยร้าวครบทุกช่วงพื้นที่สำรวจ 12 ช่วง จากช่วง 1 ถึง 2 ถึงช่วง 42 ถึง 46 ส่วนใหญ่กว้างกว่า 2 มิลลิเมตร ตำแหน่งในผังเป็นตำแหน่งโดยประมาณ ผังรอยร้าว (Crack Map) 23 จุด · พื้นชั้นล่าง แนวเสา 1–48 ตำแหน่งโดยประมาณ · ไม่ตามมาตราส่วน B C 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 1–2 ช่วง 2–6 ช่วง 6–10 ช่วง 10–14 ช่วง 14–18 ช่วง 18–22 22–26 → 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 17 18 19 B C 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 ← 22–26 ช่วง 26–30 ช่วง 30–34 ช่วง 34–38 ช่วง 38–42 ช่วง 42–46 46–48 12 13 14 15 16 20 21 22 23 จุดสำรวจรอยร้าว (เลขจุด) คานคอดิน ห่างกัน 12 ม. แผ่นพื้น (พบโพรงใต้พื้นทุกจุดที่เจาะ)
ผังรอยร้าว 2 มิติ (มองจากด้านบน) — จุดสำรวจรอยร้าว 23 จุดบนพื้นชั้นล่าง แนวเสา 1–48 แบ่งเป็น 2 แถบ เส้นสีแดงคือคานคอดินทุก 12 ม. ตำแหน่งในผังเป็นตำแหน่งโดยประมาณ แผนภาพไม่ตามมาตราส่วน
23
จุดสำรวจรอยร้าว ถ่ายภาพจุดละ 3 รูป
12/12
ช่วงพื้นที่สำรวจ พบรอยร้าวครบทุกช่วง
> 2 มม.
ความกว้างของรอยร้าวส่วนใหญ่ วัดด้วย Crack Gauge

ผังรอยร้าวบอกอะไร?

สิ่งแรกที่เห็นจากผังคือ รอยร้าวไม่ได้กระจุกอยู่จุดเดียว แต่กระจายครบทุกช่วงพื้นตลอดความยาวอาคาร ลักษณะเป็นรอยร้าวแนวตรงตัดกันเป็นตารางและรอยแตกแขนงบนชั้นปูนผิวบน ส่วนใหญ่กว้างกว่า 2 มม. รูปแบบนี้บอกว่าปัญหาไม่ใช่ความเสียหายเฉพาะที่ เช่น ของหนักตกกระแทก แต่เป็นพฤติกรรมของพื้นทั้งผืน จึงต้องเจาะดูใต้พื้นต่อ

← เลื่อนดูตารางทั้งหมด →

ช่วงพื้น (แนวเสา)จุดรอยร้าวผลเจาะแกนคอนกรีตในช่วงเดียวกัน
1–218, 19ไม่มีจุดเจาะ
2–61, 2, 35 จุด คอนกรีตชั้นบน 0.20–0.37 ม. โพรงใต้พื้น 0.08–0.45 ม.
6–104ไม่มีจุดเจาะ (Rebound Hammer 3 จุด)
10–1417ไม่มีจุดเจาะ
14–185, 6, 71 จุด คอนกรีต 0.20 ม. โพรง 0.15 ม.
18–228, 9, 105 จุด คอนกรีต 0.22–0.34 ม. โพรง 0.05–0.13 ม.
22–2611, 121 จุด คอนกรีต 0.19 ม. โพรง 0.06 + 0.05 ม.
26–3013, 141 จุด คอนกรีต 0.26 ม. โพรง 0.14 ม.
30–3415, 16ไม่มีจุดเจาะ
34–3820ไม่มีจุดเจาะ
38–4221ไม่มีจุดเจาะ
42–4622, 23ไม่มีจุดเจาะ

เมื่อวางผลเจาะแกนคอนกรีตคู่กับผังรอยร้าว ทุกช่วงพื้นที่เจาะตรวจพบโพรงใต้พื้นสูง 0.05–0.45 ม. และไม่พบเหล็กเสริมในแท่งตัวอย่างทั้ง 13 จุด รายงานจึงประเมินว่ารอยร้าว อาจเกี่ยวข้องกับการทรุดตัวของดินใต้พื้น ซึ่งทำให้ความต่อเนื่องของแผ่นพื้นลดลง รายละเอียดผลเจาะ ผลกำลังอัด และการคำนวณด้วยแบบจำลอง 3 มิติอ่านต่อได้ที่ ตรวจสอบพื้นคอนกรีตเดิม ต้องตรวจอะไรบ้าง

ภาพรอยร้าวหน้างานจริงจากแต่ละช่วงพื้น

ภาพด้านล่างคัดจากจุดสำรวจในช่วงพื้นต่าง ๆ ทุกภาพวางตลับเมตรเทียบเพื่อให้เห็นขนาดจริง สังเกตว่ารอยร้าวมีทั้งแนวตรงตัดกันเป็นตารางและรอยแตกแขนง และพบได้ตั้งแต่ปลายอาคารด้านหนึ่งถึงอีกด้านหนึ่ง

รอยร้าวแนวตรงสองเส้นตัดกันบนพื้นคอนกรีต มีตลับเมตรวางขวางพาดผ่านรอยร้าว
จุดที่ 19 ช่วงพื้น 1–2 (ปลายอาคาร) — รอยร้าวตัดกันเป็นมุมฉาก
รอยร้าวแนวตรงตัดกับรอยร้าวแตกแขนงบนผิวพื้นคอนกรีต วางตลับเมตรเทียบขนาดตรงจุดที่รอยร้าวตัดกัน
จุดที่ 10 ช่วงพื้น 18–22 — รอยร้าวแนวตรงตัดกับรอยแตกแขนง ช่วงเดียวกับที่เจาะพบโพรงใต้พื้น
รอยร้าวแตกแขนงหลายทิศทางบนผิวพื้นคอนกรีต มีตลับเมตรสีเหลืองวางเทียบขนาด
จุดที่ 11 ช่วงพื้น 22–26 — รอยร้าวแตกแขนงกลางช่วงพื้น
รอยร้าวแนวตรงบนผิวพื้นคอนกรีตสีเทา ตลับเมตรวางแนวนอนพาดผ่านรอยร้าว
จุดที่ 21 ช่วงพื้น 38–42 — รอยร้าวแนวตรงใกล้แนวคาน
พื้นคอนกรีตชั้นล่างของอาคารระหว่างปรับปรุง มองเห็นแผ่นพื้นผืนยาวต่อเนื่องและผนังกระจก
สภาพพื้นชั้นล่างระหว่างปรับปรุง — แผ่นพื้นยาวต่อเนื่องตลอดอาคาร ก่อนเริ่มสำรวจรอยร้าว
รอยร้าวยาวต่อเนื่องหลายแนวตัดกันบนพื้นคอนกรีต ถ่ายจากมุมกว้างให้เห็นแนวรอยร้าวทั้งผืน
จุดที่ 9 ช่วงพื้น 18–22 มุมกว้าง — รอยร้าวยาวต่อเนื่องหลายแนวตัดกันทั่วแผ่นพื้น

พบรอยร้าวพื้นแล้ว ตรวจอะไรต่อเพื่อหาสาเหตุ?

ผังรอยร้าวบอกว่า “เกิดอะไรขึ้นที่ผิว” แต่การหาสาเหตุต้องรู้ว่า “ใต้ผิวเป็นอย่างไร” ในกรณีศึกษา ทีม SPN ตรวจต่อด้วยวิธีเหล่านี้ในช่วงงานภาคสนามเดียวกัน

  • เจาะแกนคอนกรีต (ASTM C42/C42M) — วัดความหนา ลำดับชั้น เหล็กเสริม และโพรงใต้พื้น อ่านเพิ่มที่ Concrete Core Test คืออะไร
  • Rebound Hammer (ASTM C805/C805M) — ประเมินความแข็งที่ผิวและความสม่ำเสมอระหว่างจุด อ่านเพิ่มที่ Rebound Hammer Test คืออะไร
  • Kunzelstab และ Hand Auger ในรูเจาะ — ตรวจว่าดินใต้พื้นแน่นหรืออ่อน และเก็บตัวอย่างดินทดสอบ อ่านเพิ่มที่ Kunzelstab Penetration Test (KPT)
ช่างเทคนิค SPN ใช้เครื่องเจาะแกนคอนกรีตหัวเพชรเจาะพื้นเดิม โดยมีเจ้าหน้าที่อีกคนควบคุมงาน
เจาะแกนคอนกรีตทะลุพื้นเพื่อดูความหนาและโพรงใต้พื้น
ช่างเทคนิค SPN สวมหมวกนิรภัยกดค้อน Rebound Hammer ลงบนผิวพื้นคอนกรีตผ่านแผ่นกริดกำหนดจุด
ทดสอบ Rebound Hammer บนผิวพื้น ใช้แผ่นกริดกำหนดตำแหน่งกด
ทีมช่างเทคนิค SPN สามคนทดสอบ Kunzelstab ตอกก้านเหล็กลงในดินผ่านรูเจาะในพื้นคอนกรีตและอ่านระยะจมด้วยตลับเมตร
ทดสอบ Kunzelstab (KPT) ผ่านรูเจาะคอนกรีต เพื่อตรวจว่าดินใต้พื้นแน่นหรืออ่อน
แท่งตัวอย่างคอนกรีตที่เจาะได้จากพื้นเดิมวางบนตลับเมตร เห็นชั้นปูนด้านหน้าและเนื้อคอนกรีตที่มีหินขนาดต่างกัน
แท่งตัวอย่างจากพื้นเดิม — เห็นชั้นปูนและคอนกรีตต่อกันหลายชั้น และไม่พบเหล็กเสริม
มองลงในรูเจาะแกนคอนกรีตบนพื้นเดิม เห็นชั้นคอนกรีตด้านบนและช่องว่างมืดด้านล่าง ซึ่งเป็นโพรงระหว่างท้องพื้นกับผิวดิน
รูเจาะที่ทะลุถึงโพรงใต้พื้น — คำตอบที่ผังรอยร้าวบนผิวบอกไม่ได้ ต้องเจาะดูจึงจะเห็น

รอยร้าวพื้นกว้างเท่าไหร่ถึงต้องกังวล?

ไม่มีตัวเลขเดียวที่ใช้ตัดสินได้ทุกกรณี สำหรับคอนกรีตเสริมเหล็กภายใต้น้ำหนักใช้งานในสภาพอากาศแห้ง ACI 224R-01 ระบุความกว้างรอยร้าวที่สมเหตุสมผลไว้ประมาณ 0.016 นิ้ว หรือ 0.41 มม. และยอมรับว่ารอยร้าวบางส่วนอาจกว้างกว่านี้ได้เมื่อเวลาผ่านไป ค่านี้ใช้เป็นจุดอ้างอิงได้ แต่ต้องดูประกอบกับปัจจัยอื่นเสมอ

  • แนวโน้มตามเวลา — รอยร้าวที่กว้างขึ้นหรือยาวขึ้นน่ากังวลกว่ารอยร้าวกว้างที่หยุดนิ่งแล้ว ควรติดตามด้วย Crack Gauge หรือ Crack Meter
  • ตำแหน่งเทียบโครงสร้าง — รอยร้าวใกล้คาน เสา หรือขอบพื้น ต้องตีความต่างจากรอยร้าวกลางแผ่น
  • อาการร่วม — พื้นทรุด แอ่นตัว เสียงกลวง หรือรอยแยกที่ขอบพื้น บอกว่าปัญหาอาจอยู่ใต้พื้น
  • ชนิดของชั้นที่ร้าว — ในกรณีศึกษา รอยร้าวส่วนใหญ่กว้างกว่า 2 มม. อยู่บนชั้นปูนเททับที่ไม่มีเหล็กเสริม ความกว้างจึงไม่ได้บอกกำลังของพื้นโดยตรง แต่ทำให้ต้องตรวจใต้พื้นต่อ

พบรอยร้าวพื้น ควรทำอย่างไร?

  1. อย่าเพิ่งอุดหรือฉาบปิด — การปิดรอยร้าวก่อนรู้สาเหตุ ทำให้ติดตามไม่ได้ว่ารอยร้าวยังขยายอยู่หรือไม่
  2. ถ่ายภาพเทียบตลับเมตรและจดวันที่ — ทำเครื่องหมายปลายรอยร้าวด้วยปากกา เพื่อดูว่ายาวขึ้นหรือไม่
  3. ลดน้ำหนักบนพื้นบริเวณนั้น — งดวางของหนักหรือน้ำหนักกระจุก เช่น ชั้นวางเอกสาร ตู้เซฟ หรือเครื่องจักร จนกว่าจะรู้สาเหตุ
  4. ให้วิศวกรสำรวจและทำผังรอยร้าว — พร้อมเจาะตรวจพื้นเมื่อสงสัยโพรงหรือดินทรุด ผลตรวจจะใช้เลือกวิธีซ่อมที่ตรงสาเหตุ

ถ้าจะปรับปรุงหรือเปลี่ยนการใช้งานพื้น ควรประเมินกำลังรับน้ำหนักร่วมด้วย ดูวิธีพิสูจน์ด้วยน้ำหนักจริงได้ที่ Floor Load Test คืออะไร

สำรวจรอยร้าวพื้นใช้เวลาและค่าใช้จ่ายเท่าไหร่?

ขึ้นกับขนาดพื้นที่ จำนวนจุดสำรวจ และงานตรวจที่ทำร่วมกัน ในกรณีศึกษา การสำรวจรอยร้าว 23 จุดทำควบคู่กับการเจาะแกนคอนกรีต Rebound Hammer และตรวจดินใต้พื้น รวมงานภาคสนาม 3 วัน ผลสรุปเป็นรายงานรับรองโดยวิศวกรโยธาที่มีใบอนุญาต (กว.) สภาวิศวกร พร้อมลายเซ็นและเลขทะเบียน

สำหรับราคา ส่งภาพรอยร้าวหรือแปลนมาทาง LINE @spnth หรือ ติดต่อรับใบเสนอราคาฟรีภายใน 24 ชม. ทั้งนี้ราคายังไม่รวมค่าเดินทางและค่าขนย้ายเครื่องมือ ซึ่งคิดเพิ่มตามระยะทางของหน้างาน ดูบริการทั้งหมดที่ บริการตรวจสอบโครงสร้างแบบไม่ทำลาย (NDE)

สรุป

รอยร้าวพื้นคอนกรีตเป็นสัญญาณที่บอกได้มากกว่าที่เห็น ถ้าบันทึกอย่างเป็นระบบลงผังรอยร้าว อ้างอิงแนวเสาและคาน พร้อมภาพเทียบตลับเมตรและความกว้างที่วัดจริง ผังจะช่วยแยกได้ว่ารอยร้าวเป็นปัญหาเฉพาะจุดหรือปัญหาทั้งผืน

ในกรณีศึกษา ผังรอยร้าว 23 จุดที่กระจายครบ 12 ช่วงพื้นนำไปสู่การเจาะตรวจ และพบโพรงใต้พื้นทุกจุดที่เจาะ บทเรียนคือ อย่าอุดรอยร้าวก่อนรู้สาเหตุ และเมื่อรอยร้าวกระจายทั่วพื้น ควรให้วิศวกรตรวจใต้พื้นต่อ