NDT ใช้ทั้งในงานตรวจรับคุณภาพคอนกรีตหน้างาน การประเมินอาคารเก่าก่อนต่อเติมหรือเปลี่ยนการใช้งาน และการตรวจความเสียหายหลังเพลิงไหม้หรือแผ่นดินไหว บทความนี้เป็นภาพรวมว่าแต่ละวิธีวัดอะไร ตอบคำถามแบบไหน และควรเลือกใช้เมื่อไหร่

NDT ตรวจสอบคอนกรีตคืออะไร?

NDT คือชุดวิธีทดสอบที่ประเมินสมบัติของคอนกรีต เช่น กำลังอัด ความสม่ำเสมอ ตำแหน่งเหล็กเสริม โพรง รอยร้าว และการกัดกร่อน โดยไม่ทำให้โครงสร้างเสียหาย ต่างจากการทดสอบแบบทำลาย (Destructive Test) ที่ต้องตัดหรือเจาะชิ้นตัวอย่างออกมา

ข้อดีคือทำได้เร็ว ทดสอบซ้ำจุดเดิมได้ ครอบคลุมพื้นที่กว้าง และไม่กระทบการใช้งานอาคาร ข้อจำกัดคือส่วนใหญ่ให้ค่า "เชิงเปรียบเทียบหรือประมาณการ" จึงต้องสอบเทียบ (Calibration) กับผลทดสอบจริง เช่น Core Test ก่อนแปลผลเป็นตัวเลขที่เชื่อถือได้

NDT ตรวจคอนกรีตมีกี่วิธี? แบ่งตามสิ่งที่ต้องการรู้

วิธีที่ใช้กับงานอาคารและโครงสร้างคอนกรีตในไทยมี 6 วิธีหลักใน 4 กลุ่ม และใช้คู่กับ Core Test อีก 1 วิธี หลายวิธีมีมาตรฐานไทยคู่กับมาตรฐานสากล คือชุด มยผ. 1501-51 ถึง 1507-51 ของกรมโยธาธิการและผังเมือง

← เลื่อนดูตารางทั้งหมด →

วิธีทดสอบวัดอะไรมาตรฐานอ้างอิงทำลายโครงสร้าง
Rebound Hammer (ค้อนกระแทก)ความแข็งผิว → ประมาณกำลังอัดASTM C805 · มยผ. 1502-51ไม่
Ultrasonic Pulse Velocity (UPV)ความสม่ำเสมอ โพรง รอยร้าวASTM C597 · มยผ. 1504-51ไม่
Ground Penetrating Radar (GPR)ตำแหน่งเหล็ก โพรง ท่อฝังASTM D6432 / ACI 228.2R · มยผ. 1507-51ไม่
Cover Meter / Rebar Scannerตำแหน่งเหล็ก + ระยะหุ้มBS 1881-204 · มยผ. 1505-51ไม่
Half-Cell Potentialความเสี่ยงกัดกร่อนของเหล็กเสริมASTM C876 · มยผ. 1506-51ไม่
Impact Echoโพรง/ความหนาแผ่นพื้นASTM C1383ไม่
Concrete Core TestกำลังอัดจริงของคอนกรีตASTM C42 · มยผ. 1501-51กึ่งทำลาย
รูปตัด 2 มิติ แผนที่วิธี NDT ตรวจสอบคอนกรีต 7 วิธีบนชิ้นส่วนคอนกรีตเสริมเหล็กชิ้นเดียว แสดงว่าแต่ละวิธีมองเห็นอะไรในเนื้อคอนกรีต ภาพเชิงแนวคิด ด้านบนเป็นรูปตัดแผ่นคอนกรีตเสริมเหล็กที่มีเหล็กเสริมชั้นบนและชั้นล่าง โพรงภายใน ท่อฝัง รอยร้าว และเหล็กที่เป็นสนิม มีเครื่องมือเจ็ดชนิดวางเรียงจากซ้ายไปขวา หมายเลขหนึ่ง Rebound Hammer กดลงบนผิว อ่านได้เฉพาะความแข็งของผิวลึกประมาณ 30 มิลลิเมตร หมายเลขสอง UPV มีหัวส่งด้านบนและหัวรับด้านล่าง คลื่นอัลตราโซนิกวิ่งผ่านตลอดความหนา หมายเลขสาม Impact Echo เคาะผิวแล้วรับคลื่นที่สะท้อนจากโพรงหรือท้องแผ่นพื้น หมายเลขสี่ GPR เป็นรถเข็นส่งคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า เห็นสัญญาณโค้งเหนือเหล็กเสริมและท่อฝัง หมายเลขห้า Cover Meter วัดตำแหน่งเหล็กและระยะคอนกรีตหุ้มเหล็ก หมายเลขหก Half-Cell Potential ใช้ขั้วอ้างอิงแตะผิวและต่อสายเข้าเหล็กเสริม อ่านค่าศักย์ไฟฟ้าเป็นมิลลิโวลต์เพื่อประเมินความเสี่ยงการเกิดสนิม หมายเลขเจ็ด Core Test เจาะแท่งคอนกรีตออกไปกดทดสอบ เป็นวิธีกึ่งทำลายที่ให้ค่ากำลังอัดจริงและใช้สอบเทียบผล NDT ด้านล่างเป็นการ์ดเจ็ดใบ ระบุสิ่งที่แต่ละวิธีวัดและมาตรฐานอ้างอิง ได้แก่ ASTM C805 กับ มยผ. 1502-51, ASTM C597 กับ มยผ. 1504-51, ASTM C1383, ASTM D6432 กับ ACI 228.2R, BS 1881-204 กับ มยผ. 1505-51, ASTM C876 กับ มยผ. 1506-51 และ ASTM C42 กับ C39 แถบล่างสุดอธิบายสีของกลุ่มวิธี แผนที่วิธี NDT: 7 วิธี มองเห็นอะไรในคอนกรีตชิ้นเดียวกัน แผนภาพไม่ตามมาตราส่วน mV 1 Rebound 2 UPV 3 Impact Echo 4 GPR 5 Cover Meter 6 Half-Cell 7 Core Test รูปตัดชิ้นส่วนคอนกรีตเสริมเหล็ก (ภาพเชิงแนวคิด) โพรง · ท่อฝัง · รอยร้าว · เหล็กเป็นสนิม 1 Rebound Hammer ความแข็งผิว ~30 มม. ASTM C805 · มยผ. 1502-51 2 UPV ความสม่ำเสมอ โพรง รอยร้าว ASTM C597 · มยผ. 1504-51 3 Impact Echo ความหนา / โพรงในแผ่นพื้น ASTM C1383 4 GPR ตำแหน่งเหล็ก ท่อฝัง โพรง ASTM D6432 · ACI 228.2R 5 Cover Meter ตำแหน่งเหล็ก + ระยะหุ้ม BS 1881-204 · มยผ. 1505-51 6 Half-Cell Potential ความเสี่ยงเหล็กเสริมเป็นสนิม ASTM C876 · มยผ. 1506-51 7 Core Test (กึ่งทำลาย) กำลังอัดจริง ใช้สอบเทียบ NDT ASTM C42 / C39 กลุ่มวิธี: ความแข็งผิว คลื่นเสียง คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า การกัดกร่อน กึ่งทำลาย (ยืนยันผล)
แผนที่วิธี NDT บนรูปตัดคอนกรีตเสริมเหล็กชิ้นเดียว: แต่ละวิธีมองเห็นคนละอย่าง ตั้งแต่ความแข็งผิว เนื้อใน เหล็กเสริม ไปจนถึงความเสี่ยงสนิม โดย Core Test เป็นวิธีกึ่งทำลายที่ใช้ยืนยันผล (ภาพเชิงแนวคิด)

1. กลุ่มวัดความแข็งผิว — Rebound Hammer

วิศวกร SPN ใช้ค้อนกระแทก Rebound Hammer ทดสอบกำลังอัดคอนกรีตตอม่อรับเสาเหล็กหน้างานก่อสร้างใจกลางกรุงเทพฯ
Rebound Hammer วัดความแข็งผิวคอนกรีตเพื่อประมาณกำลังอัด — ทดสอบตอม่อรับเสาเหล็กหน้างานจริง

ค้อนกระแทก (Schmidt Hammer) วัดค่าการสะท้อน (Rebound Number) จากผิวคอนกรีต แล้วแปลงเป็นกำลังอัดโดยประมาณผ่านกราฟสอบเทียบ เป็นวิธีที่เร็วที่สุด เหมาะกับการสำรวจเบื้องต้นและเทียบความสม่ำเสมอเป็นบริเวณกว้าง แต่สะท้อนเฉพาะผิวลึกประมาณ 30 มม. จึงควรใช้คู่กับวิธีอื่น ดูขั้นตอนหน้างานได้ที่ คู่มือทดสอบ Rebound Hammer หน้างานตาม มยผ.1502-51

2. กลุ่มคลื่นเสียง — UPV และ Impact Echo

ทีมช่าง SPN ทดสอบ UPV คานคอนกรีตเหนือฝ้าเพดานจากนั่งร้านภายในอาคาร
UPV วัดความเร็วคลื่นอัลตราโซนิกผ่านเนื้อคอนกรีต — ทดสอบคานเหนือฝ้าเพดานในอาคารจริง

UPV (Ultrasonic Pulse Velocity) วัดความเร็วคลื่นอัลตราโซนิกที่วิ่งผ่านเนื้อคอนกรีต ความเร็วยิ่งสูง เนื้อยิ่งแน่นและสม่ำเสมอ ถ้ามีโพรงหรือรอยร้าว คลื่นจะช้าลงหรือสะท้อน จึงใช้ประเมินคุณภาพภายในและความลึกรอยร้าวได้ ส่วน Impact Echo ใช้คลื่นเสียงจากการเคาะหาความหนาแผ่นพื้นและโพรงภายใน

3. กลุ่มคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า — GPR และ Cover Meter

ช่าง SPN เข็นเครื่อง GPR สแกนหาเหล็กเสริมและท่อใต้พื้นคอนกรีตในไซต์ก่อสร้างใจกลางเมือง
GPR สแกนหาตำแหน่งเหล็กเสริม ท่อฝัง และโพรงใต้พื้นโดยไม่ต้องเจาะ

GPR (Ground Penetrating Radar) และ Cover Meter ใช้หาตำแหน่งเหล็กเสริม ระยะคอนกรีตหุ้มเหล็ก (Cover) โพรง และท่อที่ฝังในคอนกรีต ทำให้เจาะหรือคว้านได้โดยไม่โดนเหล็ก มีประโยชน์มากในงานปรับปรุงอาคารเดิม

ทีมช่าง SPN ใช้เครื่อง Cover Meter สแกนหาตำแหน่งเหล็กเสริมบนพื้นคอนกรีตภายในอาคาร
Cover Meter / Rebar Scanner หาตำแหน่งเหล็กเสริมและระยะหุ้ม — รู้ผลทันทีหน้างานโดยไม่ทำลายผิวคอนกรีต

4. กลุ่มวัดการกัดกร่อน — Half-Cell Potential

Half-Cell Potential วัดศักย์ไฟฟ้าบนผิวคอนกรีตเพื่อประเมินความน่าจะเป็นที่เหล็กเสริมกำลังเกิดสนิม ตาม ASTM C876 เหมาะกับอาคารเก่า อาคารริมทะเล หรือโครงสร้างที่มีคราบสนิมและคอนกรีตกะเทาะ

5. วิธีกึ่งทำลายที่ใช้คู่กับ NDT — Core Test

ช่าง SPN เจาะเก็บแท่งตัวอย่างคอนกรีต (Coring) จากพื้นอาคารเพื่อส่งทดสอบกำลังอัดในห้องปฏิบัติการ
Core Test เจาะแท่งตัวอย่างจริงส่งทดสอบในห้องปฏิบัติการ — ให้ค่ากำลังอัดแม่นที่สุด ใช้สอบเทียบผล NDT

Concrete Core Test เจาะแท่งคอนกรีตจริงไปทดสอบกำลังอัดในห้องปฏิบัติการตาม ASTM C42 ให้ค่ากำลังอัดที่แม่นที่สุด จัดเป็นวิธี "กึ่งทำลาย" มักใช้ยืนยันผลเมื่อ NDT ให้สัญญาณน่าสงสัย หรือใช้สร้างกราฟสอบเทียบให้ Rebound Hammer และ UPV

ควรเลือกวิธี NDT แบบไหน?

หลักการเลือกคือเริ่มจาก "คำถามที่ต้องการคำตอบ" ไม่ใช่เริ่มจากเครื่องมือ

  • อยากรู้กำลังอัดโดยประมาณอย่างรวดเร็ว → Rebound Hammer (เสริมด้วย Core เพื่อยืนยัน)
  • อยากรู้ว่าเนื้อในมีโพรงหรือรอยร้าวไหม → UPV หรือ Impact Echo
  • อยากหาตำแหน่งเหล็กก่อนเจาะ → GPR / Cover Meter
  • สงสัยเหล็กเป็นสนิม → Half-Cell Potential
  • ต้องการตัวเลขกำลังอัดที่ยืนยันได้ → Core Test
แบบจำลอง 3 มิติ อาคารคอนกรีตเสริมเหล็กหนึ่งชั้นกับการเลือกวิธี NDT ตามคำถามที่ต้องการคำตอบ 5 จุดตรวจ (ภาพเชิงแนวคิด) ภาพไอโซเมตริกเชิงแนวคิดของโครงอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก มีพื้นชั้นล่าง เสาหกต้น คาน และแผ่นพื้นชั้นบนที่คลุมครึ่งหลังของอาคาร มีจุดตรวจห้าจุดพร้อมป้ายหมายเลข จุดที่หนึ่ง วิศวกรใช้ Rebound Hammer ร่วมกับ UPV ที่เสาด้านหน้าซ้าย เพื่อประมาณกำลังอัดและดูความสม่ำเสมอของคอนกรีต จุดที่สอง เครื่อง Impact Echo วางบนแผ่นพื้นชั้นบน เพื่อหาความหนาและโพรงภายใน จุดที่สาม ช่างเข็นเครื่อง GPR บนพื้นชั้นล่างตามแนวสแกน เพื่อหาตำแหน่งเหล็กเสริมและท่อฝังก่อนเจาะ จุดที่สี่ เสาด้านหน้าขวามีคราบสนิมและคอนกรีตกะเทาะ ตรวจด้วย Half-Cell Potential โดยมีขั้ววัดแตะผิวและโวลต์มิเตอร์วางที่พื้น จุดที่ห้า เครื่องเจาะ Core ตั้งบนพื้นชั้นล่าง เจาะแท่งคอนกรีตไปทดสอบกำลังอัดเพื่อยืนยันและสอบเทียบผล NDT กรอบด้านขวาจับคู่คำถามกับวิธี ได้แก่ กำลังอัดโดยประมาณใช้ Rebound Hammer เนื้อในมีโพรงหรือรอยร้าวไหมใช้ UPV หรือ Impact Echo เหล็กอยู่ตรงไหนก่อนเจาะใช้ GPR หรือ Cover Meter เหล็กเป็นสนิมไหมใช้ Half-Cell Potential และต้องการตัวเลขกำลังอัดที่ยืนยันได้ใช้ Core Test แบบจำลอง 3 มิติ (3D): เลือกวิธี NDT จากคำถามที่อยากรู้ แผนภาพไม่ตามมาตราส่วน 1 · Rebound + UPV 2 · Impact Echo 3 · GPR / Cover Meter 4 · Half-Cell 5 · Core Test อาคาร คสล. 1 ชั้น (ตัดเปิดด้านหน้า) อยากรู้อะไร → ใช้วิธีไหน 1 กำลังอัดโดยประมาณ Rebound Hammer + UPV 2 เนื้อในมีโพรง / รอยร้าวไหม UPV หรือ Impact Echo 3 เหล็กอยู่ตรงไหนก่อนเจาะ GPR / Cover Meter 4 เหล็กเสริมเป็นสนิมไหม Half-Cell Potential 5 ตัวเลขกำลังอัดที่ยืนยันได้ Core Test (กึ่งทำลาย) มักใช้ 2–3 วิธีร่วมกัน แล้วยืนยันด้วย Core เฉพาะจุด ภาพเชิงแนวคิด ไม่ใช่ผังจริง 1 เริ่มจากคำถาม ไม่ใช่เริ่มจากเครื่องมือ 2 NDT ให้ค่าเชิงเปรียบเทียบ ต้องสอบเทียบก่อนแปลผล 3 Core ยืนยันตัวเลข เจาะเฉพาะจุดที่จำเป็น
ภาพ 3 มิติเชิงแนวคิด: อาคารหลังเดียวอาจใช้หลายวิธีพร้อมกัน เลือกตามคำถามของแต่ละจุด แล้วยืนยันด้วย Core เฉพาะจุดที่จำเป็น

ในทางปฏิบัติ วิศวกรมักใช้หลายวิธีร่วมกัน เช่น จับคู่ Rebound + UPV (เรียกวิธี SonReb) เพื่อประเมินกำลังคอนกรีตให้แม่นขึ้น เพราะแต่ละวิธีมีข้อจำกัดเฉพาะตัว ส่วนการชั่งน้ำหนักระหว่างสองแนวทางอ่านต่อได้ที่ NDT กับ Core Test เลือกแบบไหนดี

NDT ใช้ในงานแบบไหนบ้าง?

การสแกน GPR หาตำแหน่งเหล็กเสริมและท่อใต้พื้นโรงงาน พร้อมมาร์คตำแหน่งด้วยสีก่อนงานเจาะคว้าน
ตัวอย่างงานจริง — สแกน GPR และมาร์คตำแหน่งบนพื้นโรงงานก่อนงานเจาะคว้าน เลี่ยงการเจาะโดนเหล็กเสริมและท่อฝัง

งานที่ใช้ NDT บ่อยมี 4 แบบ ได้แก่ ตรวจรับคุณภาพคอนกรีตหน้างานเมื่อผลลูกปูน (Cube/Cylinder) น่าสงสัย ประเมินอาคารเก่าก่อนต่อเติมชั้นหรือเปลี่ยนการใช้งาน (เช่น บ้านเป็นคาเฟ่ อาคารเป็นคลังสินค้า) ตรวจความเสียหายหลังเพลิงไหม้หรือแผ่นดินไหว และหาตำแหน่งเหล็กหรือท่อก่อนงานเจาะคว้าน

รายงานผล NDT ที่รับรองโดยวิศวกรโยธาที่มีใบอนุญาต (กว.) สภาวิศวกร พร้อมลายเซ็นและเลขทะเบียน ใช้เป็นเอกสารประกอบการประเมินความปลอดภัยและการยื่นขออนุญาตต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้ ทั้งนี้ผลการพิจารณาเป็นดุลยพินิจของหน่วยงานนั้น