NDT เหมาะกับงานตรวจรับคุณภาพคอนกรีตหน้างาน ประเมินอาคารเก่าก่อนต่อเติมหรือเปลี่ยนการใช้งาน และตรวจความเสียหายหลังเพลิงไหม้หรือแผ่นดินไหว บทความนี้สรุปให้เห็นภาพรวมว่าแต่ละวิธีวัดอะไร ตอบโจทย์ต่างกันอย่างไร และควรเลือกใช้เมื่อไหร่

NDT ตรวจสอบคอนกรีตคืออะไร?

NDT (Non-Destructive Testing) คือชุดวิธีทดสอบที่ประเมินสมบัติของคอนกรีต เช่น กำลังอัด ความสม่ำเสมอ ตำแหน่งเหล็กเสริม โพรง รอยร้าว และการกัดกร่อน โดยไม่ทำให้โครงสร้างเสียหาย ต่างจากการทดสอบแบบทำลาย (Destructive Test) ที่ต้องตัดหรือเจาะชิ้นตัวอย่างออกมา

ข้อดีคือทำได้รวดเร็ว ทดสอบซ้ำจุดเดิมได้ ครอบคลุมพื้นที่กว้าง และไม่กระทบการใช้งานอาคาร ข้อจำกัดคือส่วนใหญ่ให้ค่า "เชิงเปรียบเทียบหรือประมาณการ" ต้องอาศัยการสอบเทียบ (Calibration) กับผลทดสอบจริง เช่น Core Test เพื่อแปลผลเป็นตัวเลขที่เชื่อถือได้

NDT ตรวจคอนกรีตมีกี่วิธี? แบ่งตามสิ่งที่ต้องการรู้

วิธี NDT ที่ใช้กับงานอาคารและโครงสร้างคอนกรีตในไทย แบ่งตามวัตถุประสงค์ได้ดังนี้ โดยหลายวิธีมีมาตรฐานไทยคู่กับมาตรฐานสากล คือชุด มยผ. 1501-51 ถึง 1507-51 ของกรมโยธาธิการและผังเมือง

← เลื่อนดูตารางทั้งหมด →

วิธีทดสอบวัดอะไรมาตรฐานอ้างอิงทำลายโครงสร้าง
Rebound Hammer (ค้อนกระแทก)ความแข็งผิว → ประมาณกำลังอัดASTM C805 · มยผ. 1502-51ไม่
Ultrasonic Pulse Velocity (UPV)ความสม่ำเสมอ โพรง รอยร้าวASTM C597 · มยผ. 1504-51ไม่
Ground Penetrating Radar (GPR)ตำแหน่งเหล็ก โพรง ท่อฝังASTM D6432 / ACI 228.2R · มยผ. 1507-51ไม่
Cover Meter / Rebar Scannerตำแหน่งเหล็ก + ระยะหุ้มBS 1881-204 · มยผ. 1505-51ไม่
Half-Cell Potentialความเสี่ยงกัดกร่อนของเหล็กเสริมASTM C876 · มยผ. 1506-51ไม่
Impact Echoโพรง/ความหนาแผ่นพื้นASTM C1383ไม่
Concrete Core TestกำลังอัดจริงของคอนกรีตASTM C42 · มยผ. 1501-51กึ่งทำลาย

1. กลุ่มวัดความแข็งผิว — Rebound Hammer

วิศวกร SPN ใช้ค้อนกระแทก Rebound Hammer ทดสอบกำลังอัดคอนกรีตตอม่อรับเสาเหล็กหน้างานก่อสร้างใจกลางกรุงเทพฯ
Rebound Hammer วัดความแข็งผิวคอนกรีตเพื่อประมาณกำลังอัด — ทดสอบตอม่อรับเสาเหล็กหน้างานจริง

ค้อนกระแทก (Schmidt Hammer) วัดค่าการสะท้อน (Rebound Number) จากผิวคอนกรีต แล้วแปลงเป็นกำลังอัดโดยประมาณผ่านกราฟสอบเทียบ เป็นวิธีที่เร็วและถูกที่สุด เหมาะกับการสำรวจเบื้องต้นและเทียบความสม่ำเสมอเป็นบริเวณกว้าง แต่สะท้อนเฉพาะผิวลึกประมาณ 30 มม. จึงควรใช้คู่กับวิธีอื่น ดูขั้นตอนทำงานหน้างานละเอียดได้ที่ คู่มือทดสอบ Rebound Hammer หน้างานตาม มยผ.1502-51

2. กลุ่มคลื่นเสียง — UPV และ Impact Echo

ทีมช่าง SPN ทดสอบ UPV คานคอนกรีตเหนือฝ้าเพดานจากนั่งร้านภายในอาคาร
UPV วัดความเร็วคลื่นอัลตราโซนิกผ่านเนื้อคอนกรีต — ทดสอบคานเหนือฝ้าเพดานในอาคารจริง

UPV (Ultrasonic Pulse Velocity) วัดความเร็วคลื่นอัลตราโซนิกที่วิ่งผ่านเนื้อคอนกรีต ยิ่งความเร็วสูง เนื้อยิ่งแน่นและสม่ำเสมอ ถ้ามีโพรงหรือรอยร้าวคลื่นจะช้าลงหรือสะท้อน ใช้ประเมินคุณภาพภายในและความลึกรอยร้าวได้ ส่วน Impact Echo ใช้คลื่นเสียงหาความหนาแผ่นพื้นและโพรงภายใน

3. กลุ่มคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า — GPR และ Cover Meter

ช่าง SPN เข็นเครื่อง GPR สแกนหาเหล็กเสริมและท่อใต้พื้นคอนกรีตในไซต์ก่อสร้างใจกลางเมือง
GPR สแกนหาตำแหน่งเหล็กเสริม ท่อฝัง และโพรงใต้พื้นโดยไม่ต้องเจาะ

GPR (Ground Penetrating Radar) และ Cover Meter ใช้หาตำแหน่งเหล็กเสริม ระยะคอนกรีตหุ้มเหล็ก (Cover) โพรง และท่อที่ฝังในคอนกรีต ก่อนเจาะหรือคว้านโดยไม่โดนเหล็ก มีประโยชน์มากในงานปรับปรุงอาคารเดิม

ทีมช่าง SPN ใช้เครื่อง Cover Meter สแกนหาตำแหน่งเหล็กเสริมบนพื้นคอนกรีตภายในอาคาร
Cover Meter / Rebar Scanner หาตำแหน่งเหล็กเสริมและระยะหุ้ม — รู้ผลทันทีหน้างานโดยไม่ทำลายผิวคอนกรีต

4. กลุ่มวัดการกัดกร่อน — Half-Cell Potential

Half-Cell Potential วัดศักย์ไฟฟ้าบนผิวคอนกรีตเพื่อประเมินความน่าจะเป็นที่เหล็กเสริมกำลังเกิดสนิม ตาม ASTM C876 เหมาะกับอาคารเก่า อาคารริมทะเล หรือโครงสร้างที่มีคราบสนิมและคอนกรีตกะเทาะ

5. วิธีกึ่งทำลายที่ใช้คู่กับ NDT — Core Test

ช่าง SPN เจาะเก็บแท่งตัวอย่างคอนกรีต (Coring) จากพื้นอาคารเพื่อส่งทดสอบกำลังอัดในห้องปฏิบัติการ
Core Test เจาะแท่งตัวอย่างจริงส่งทดสอบในห้องปฏิบัติการ — ให้ค่ากำลังอัดแม่นที่สุด ใช้สอบเทียบผล NDT

Concrete Core Test เจาะแท่งคอนกรีตจริงไปทดสอบกำลังอัดในห้องปฏิบัติการตาม ASTM C42 ให้ค่ากำลังอัดที่แม่นที่สุด จัดเป็นวิธี "กึ่งทำลาย" มักใช้ยืนยันผลเมื่อ NDT ให้สัญญาณน่าสงสัย หรือใช้สร้างกราฟสอบเทียบให้ Rebound Hammer และ UPV

ควรเลือกวิธี NDT แบบไหน?

หลักการเลือกคือเริ่มจาก "คำถามที่ต้องการคำตอบ" ไม่ใช่เริ่มจากเครื่องมือ

  • อยากรู้กำลังอัดโดยประมาณอย่างรวดเร็ว → Rebound Hammer (เสริมด้วย Core เพื่อยืนยัน)
  • อยากรู้ว่าเนื้อในมีโพรง/รอยร้าวไหม → UPV หรือ Impact Echo
  • อยากหาตำแหน่งเหล็กก่อนเจาะ → GPR / Cover Meter
  • สงสัยเหล็กเป็นสนิม → Half-Cell Potential
  • ต้องการตัวเลขกำลังอัดที่ยืนยันได้ → Core Test

ในทางปฏิบัติ วิศวกรมักใช้หลายวิธีร่วมกัน เช่น จับคู่ Rebound + UPV (เรียกวิธี SonReb) เพื่อประเมินกำลังคอนกรีตให้แม่นขึ้น เพราะวิธีเดียวมักมีข้อจำกัดเฉพาะตัว

NDT ใช้ในงานแบบไหนบ้าง?

การสแกน GPR หาตำแหน่งเหล็กเสริมและท่อใต้พื้นโรงงาน พร้อมมาร์คตำแหน่งด้วยสีก่อนงานเจาะคว้าน
ตัวอย่างงานจริง — สแกน GPR และมาร์คตำแหน่งบนพื้นโรงงานก่อนงานเจาะคว้าน เลี่ยงการเจาะโดนเหล็กเสริมและท่อฝัง

งานที่นิยมใช้ NDT ได้แก่ ตรวจรับคุณภาพคอนกรีตหน้างานเมื่อผลลูกปูน (Cube/Cylinder) น่าสงสัย, ประเมินอาคารเก่าก่อนต่อเติมชั้นหรือเปลี่ยนการใช้งาน (เช่น บ้านเป็นคาเฟ่ อาคารเป็นคลังสินค้า), ตรวจความเสียหายหลังเพลิงไหม้หรือแผ่นดินไหว, และตรวจหาตำแหน่งเหล็ก/ท่อก่อนงานเจาะคว้าน

ผลตรวจ NDT ที่ออกรายงานโดยวิศวกรโยธาที่มีใบอนุญาต (กว.) สภาวิศวกร ใช้เป็นเอกสารประกอบการประเมินความปลอดภัยและการยื่นขออนุญาตต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้